15 Mayıs 2010

KARADUTLAR OLDU ..!

Bahçemdeki karadut ağacı, Bahçeköy / Seferihisar
Dut ( morus ), çok eski çağlardan beri meyvesi ve yaprağı (  ipekböcekciliği ) için yetiştirilen, kışın yapraklarını döken  bir ağaç cinsidir. Uzun ömürlü bir ağaç olan  dut, incirle ayni familyadandır ( moraceae / dutgiller). Anavatanı Çin'dir. Kendi kendini tozlar ( döller ), çiçeklerinin taç yaprakları yoktur, meyvesi sulu ve bileşiktir. Bazı dut türleri meyve vermez. Bunlar, sık ve büyük yapraklı olduğu için park ve yol kenarlarına  gölge ağacı olarak dikilir.

Yurdumuzda en çok beyaz dut ( Ak dut- morus alba ) çeşitleri yetiştirilmektedir. İpek böceği de beyaz dut yaprağı ile beslenmektedir. Bunu ilk defa Çinliler keşfetmişlerdir. Yurt dışına çıkarılmasını yasakladıklarından, uzun yıllar  bütün dünyaya ipek Çin'den taşınmıştır (İpek Yolu ile ).

Ekşi olan karadut ( morus nigra ) çeşitleri ise daha çok şerbet yapımında kullanılmaktadır. Sarkık dut ( morus alba-Pendula ), çok dekoratiftir, süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Yurdumuzda son yıllarda,  yediveren bir dut  tür olan 'Avustralya Karadudu' da yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu dudun meyveleri daha büyük olup sonradan tatlanır. Meyveden sonra budama yapılırsa, yeniden meyve verir. Saksı içinde de yetiştirilmektedir. Çoğu zaman dikildiği yıl meyve verir.

Yediveren Avustralya kara dutu
Avustralya  dutu

Soğuğa karşı dayanıklı bir bitki olan  dut, derin, nemli toprakları ve güneşli yerleri sever, suyunu kendi bulur. Dut göz aşısı ve daldırma yöntemi ile çoğaltılır

Dut, ilk yaz meyvelerinden biridir. Tamamen organik olarak yetişmektedir. (Hastalanmadığından tarım ilacı kullanılmaz ).
Dut aynı zamanda şifalı bir meyvedir, özellikle ekşi karadut, kalp,şeker ve kansere karşı  iyi geldiği bilinmektedir. Pekmezi, şurubu, reçeli, pestili yapılan dutun yapraklarından da sarma olur. Ayrıca beyaz dut kurutularak çerez olarak yenir.

Urmu dutu ( Moğol dutu )*

Kara dut ( Morus nigra )
Dut  bileşik bir meyvedir.
Kara dut (Morus nigra )

Beyaz dut ( Morus alba )
Konu karadut olunca olunca, yazımı hemşehrim ( Giresun )   Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun ünlü ' KARADUT ' şiirinden  bir kıta ile bitireyim dedim.

Karadutum, çatal karam, çingenem.
Nar tanem, nur tanem, bir tanem
Ağaç isem dalımsın salkım saçak
Petek isen balımsın a gülüm
Günahımsın,vebalimsin.
             Bedri Rahmi Eyüpoğlu

*Bir tür ekşi karadut olan 'URMU DUTU' için tıkla :http://kadirbekci53.blogspot.com.tr/2011/07/urmu-dut-zaman.html
                                 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder