10 Ağustos 2010

İLGİNÇ BİR BİTKİ - HOROZİBİĞİ

Horozibiği çiçeği - balta  ( Celosia argentea 'Cristata' )
Genel olarak 'horozibiği' adını verdiğimiz çiçeklerin   hepsi ayni cinsten değildir. Bunlardan bazıları horozibiğigiller ( amararanthaceae ) familyasının  'celosia', bazıları ise, "amaranthus" cinsindendir. Ancak, yine de bu bitkiler   birbirlerine çok benzer ve bazı ortak özellikleri vardır.

Horozibiği, sıcak ve ılıman iklimlerde yetişen bir bitkidir. Değişik şekil ve renklerde çiçek açan bir çok türü ve  melezi vardır. Bunlardan bazıları ibik, bazıları başak şeklinde,  tilkikuyruğu ise; salkım şeklinde çiçek açar.

Horozibiği çiçeği / başak, püskül ( Celosia argentea 'plumosa' )

Başlıca  horozibiği çiçeği türleri şunlardır:

- Horozibiği balta  ( celosia argentea  'Cristata' )
- Horozibiği başak ( celosia argentea 'Plumosa' )
- Amaranthus,Tilkikuyruğu, Uzunibik ( amaranthus caudatus )
- Amaranthus, Horozibiği,  Tilkikuyruğu ( amaranthus cruentus )

Günümüzde bahçelerde ve saksılarda çiçek olarak yetiştirilen horozibiği, eskiden sebze olarak, bazı türlerinin tohumları  ise,  tahıl olarak değerlendirilmiştir.

Horozibiği tohumları; Bir zamanlar Meksikalı Kızılderililer tarafından tahıl olarak kullanılmıştır.
Kızılderililer;  horozibiği, bal ve insan kanından yaptıkları yiyecekleri, önce  tanrılarını sunuyorlar, daha sonrada kendileri yiyorlarmış.
15.Yüzyılda, İspanyol denizci Hernan Cortes;  Meksika'yı ele geçirince, bu geleneği ortadan kaldırmak için horozibiği tarlalarını yaktırmıştır. Bu nedenle horozibiği  bitkisi tekrar, ancak  bir kaç yüzyıl aradan sonra ortaya çıkabilmiştir.

Günümüzde horozibiği tohumlarının öneminin anlaşılmasıyla;  başta Çin olmak üzere bir çok ülkede tarımı  yapılmaya başlanmıştır. Horozibiği tohumlarının  kalp, kanser ve şeker hastalığına iyi geldiği bilinmektedir.

Horozibikleri fazla bakım istemez, yetiştirilmesi kolay çiçeklerdir. Bol güneşli ve sıcak yerleri severler, yazın düzenli bir şekilde sulanmalıdır. Humusça zengin geçirimli topraklarda daha iyi gelişir.  Hepsi de  tohumdan üretilir.

Değişik horozibiği çiçekleri

İbik  horozibiği çiçeği (  Celosia argentea  'Cristata' ) 
Başak şeklindeki horozibiği çiçeği / kuştüyü horozibiği ( celosia argentea ' Plumosa' )
Kırmızı yapraklı horozibiği çiçeği ( celosia argentea )
Tilkikuyruğu, uzunibik, amarantus, hindiibiği denilen sarkan  horozibiği çiçeği
( Amaranthus caudatus )
Amarantus türlerinin yaprakları ve tohumları yenir.
Amarantus, horozibiğ  çiçeği ( amaranthus celosia )
Horozibiği çiçeği  ( Celosia argentea 'Cristata' )
Horozibiği çiçeği  ( Celosia argentea 'Cristata' )
Horozibiği çiçeği  ( Celosia argentea 'Cristata' )
Horozibiği çiçeği  ( Celosia argentea 'Cristata' )

2 yorum:

  1. Horozibiğinin öyküsünü sizden öğrenmiş oldum. Teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
  2. “Bloglardan Seçmeler” sitesinin daha etkili ve yararlı olabilmesi için görüş ve önerilerinizi bekliyorum.
    İyi günler dileğiyle.
    Sabahattin Gencal

    YanıtlaSil