29 Ekim 2011

KINA ÇİÇEĞİ ( İmpatiens Balsamina )

Kültürümüzde de önemli yeri olan kına bir boya maddesidir. Sıcak iklimlerde yetişen bazı çalı türü bitkilerin ( Lawsonia inermis, Lawsonia  alba  ) yapraklarından elde edilmektedir, çok güzel kokuludur. Taşlar üzerinde yetişen bazı liken türlerine ise;  'taş kınası' denir.

Kına çiçeği (impatiens balsamina) ise, balsaminaceae / kınaçiçeğigiller  familyasından,  tek yıllık ve otsu bir bitkidir. Ana vatanı Asya kıtasıdır. Kırmızı, pembe ve mor renklerde ki çiçekleri,  yalınkat ve katmerli olup güzel kokuludur. Esans yapımında da  kullanılmaktadır. Kına çiçeği denmesi de bu nedenden olabilir. Zira bu bitki bildiğim kadarıyla  boya maddesi olarak kullanılmamaktadır.
Kına çiçeğine bazı yörelerde ise; 'Camgüzeli', 'Çitkınası', 'Gelin mumu' da denmektedir ( Türkiye Bitkileri Sözlüğü - Ertan Tuzlacı )

Camgüzeli 'impatiens walleriana' da, kına çiçeği ile yakın akraba olan başka süs bitkisidir.

Kına çiçeği, kapsül içinde bulunan tohumlarını, dokunulduğunda etrafa fırlatan bir mekanizma oluşturmuştur. Bu nedenle bu çiçeğe değişik  ülkelerde, 'Dokunma bana'  anlamına   gelen benzer adlar verilmiştir.
Kına çiçeği fazla sıcaktan hoşlanmaz, daha çok ilkbahar ve sonbahar da çiçek açar. Humusça zengin, geçirimli, nemli  toprakları ve güneşli yerleri sever. Susuz kaldığında hemen tepki verir ve boynu bükülür. Saksı çiçeği olarak ta yetiştirilir.

Yetiştirilmesi kolay olan bu çiçek fazla bakım istemez. Kına çiçeği, tohumdan ve gövde  çeliği ile   üretilir. Ayrıca çoğu zaman dökülen tohumlarından biter.

Kına çiçekleri

Araba lastiğinin içine ektiğim katmerli kına çiçekleri.
Değişik renklerde bodur kına çiçekleri
Kına çiçeği meyveleri (Tohum kapsülleri)
Kına çiçeği ( İmpatlens balsamina )
Bir adı da 'gelinmumu' olan kına çiçeği.

Keşmir kına çiçeği ( İmpatiens balfourii )
Yabani kına çiçeği ( İmpatiens  noli - tangere )
Karadeniz bölgemizde , dere kıyılarında doğal olarak yetişen bir bitkidir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder