20 Mart 2012

SÜMBÜL ÇİÇEĞİ NEDEN GÜZEL KOKAR ?

Sümbül çiçekleri

Sümbül (hyacinthus ), görünüşü kadar kokusu ile de etkileyici bir çiçektir. İnsanı adeta mest eder.
Dikkat ederseniz bazı çiçeklerin üzerinden  arılar, kelebekler hiç eksik olmaz. Yine bazı çiçekler daha gösterişli ve güzel kokulu olur?
Bitkilerin üreme organı olan çiçekler tozlaşma  ile döllenir ve  meyve ( tohuma ) oluşur. Bu işi çoğu zaman  böcekler yapar. Bazen de;  kuşlar, rüzgarlar, sular hatta insanlar çiçeklerin döllenmesini sağlar. Böcekler, çiçeklerin salgıladığı şekerli maddelerle beslenirken ayaklarına yapışan polenleri başka  çiçeklere taşıyarak  döllenmelerine yardımcı olurlar.
Kısaca,  bu iki farklı türün varlığını sürdürmesi  birbirine bağlıdır.

Bazı bitkileri  her böcek tozlayamaz, bu nedenle koku salarak, gösterişli çiçekler açarak tozlayıcısı olan böceğin  dikkatını  çekerler. Yani sümbülün keskin ve güzel kokmasının nedeni, tuzlayıcısı olan böceği etkilemek, kendini seçmesi içindir.
Böcekler beslenmek için çiçeğin salgıladığı bal özünü emerken; üzerine yapışan polenleri dişi çiçeğe taşıyarak tozlaşmayı sağlamış olur.

Bitki ve hayvanlar arasındaki bu ilişki, doğada hiç bir  şeyin nedensiz olmadığını  gösterir. Bitkilerin türünü devam ettirebilmesi, böceklerin ise beslenip yaşaması için birbirlerine muhtaçtır.

Sümbül  çiçeği
Gelin şimdi de  bu güzel kokulu  sümbül çiçeğini biraz  daha yakından tanıyalım.
Soğanlı ve otsu  bir bitki olan sümbülün ( hyacinthus orientalis )  anavatanı Anadolu'yu da içine alan Doğu Asya'dır. Eskiden zambakgiller ( liliaceae ) familyasından  kabul edilen  bu bitkiler şimdi kuşkonmazgillerden ( asparagaceae )   ya da sümbülgillerden ( hyacinthaceae ) sayılmaktadır.

Çiğdemler gibi bütün sümbül türleri  ayni cinsten değildir. Bunlardan kültür olarak  yetiştirilenlere bahçe sümbülü ( hyacinthus orientalis ) denir.  Islah edilerek çok sayıda melez çeşidi üretilmiştir. Yaprakları şerit şeklindedir. Çiçekleri bir sap üzerinde, boru şeklinde, sarı, mor, pembe, beyaz, mavi renklerde, yalınkat ve katmerli  olur. En güzel kokan çiçeklerden biri kabul edilir.

Sümbül, saksıda da yetişir. Soğanları yaprakları kuruduktan sonra  sökülecekse:  serin ve kuru bir yerde saklanmalı ve kasım ayının sonuna doğru tekrar  dikilmelidir.

Sümbül, humusça zengin kumlu toprakları ve  yarı gölge yerleri sever. Toprağının nemli tutulması gerekir, ancak saksıda ise;  fazla sulama soğanın çürümesine neden olabilir.  Soğanla ve kökten bölünme ile  üretilir. Soğanları zehirli olduğundan dikkatli olmak gerekir.

Muscari ve hyacinthela   cinsinden olan soğanlı bitkilere, genel olarak "dağ sümbülü"  denir.


Hollanda Sümbülleri. Anadolu sümbülünün aşılanması ile elde edilmiştir.
Çok sayıda çeşidi olup daha gösterişlidir.
Soğanlı bir bitki olan sümbüller diğer soğanlı çiçekler gibi soğuğu sever.
Kışın ve ilkbaharda çiçek açarlar.
 Sümbül iki yıllık bir bitki olup genel olarak  soğandan  üretilir..
Sümbül, humusça zengin, kumlu,  gevşek toprakları ve  yarı gölge yerleri sever.
.

1 yorum:

  1. Merhaba,
    Blogların geliştirilmesiyle ilgili olarak yapılan Gencal araştırmasına katkı sağlarsanız memnun olurum.
    Saygı ve sevgilerimle.

    YanıtlaSil