20 Mart 2012

SÜMBÜL ÇİÇEĞİ NEDEN GÜZEL KOKAR ?

Sümbül çiçekleri

Sümbül (hyacinthus ), görünüşü kadar kokusu ile de etkileyici bir çiçektir. İnsanı adeta mest eder.
Dikkat ederseniz bazı çiçeklerin üzerinden  arılar, kelebekler hiç eksik olmaz. Yine bazı çiçekler daha gösterişli ve güzel kokulu olur?
Bitkilerin üreme organı olan çiçekler tozlaşma  ile döllenir ve  meyve ( tohuma ) oluşur. Bunu çoğu zaman  böcekler yapar. Bazen de;  Kuşlar, rüzgarlar, sular hatta insanlar çiçeklerin döllenmesini sağlar. Böcekler, çiçeklerin salgıladığı şekerli maddelerle beslenirken ayaklarına yapışan polenleri başka  çiçeklere taşıyarak  döllenmelerini sağlar.
Kısaca,  bu iki farklı canlı  türünün  varlığını sürdürmesi  birbirlerine borcludur.

Bazı bitkileri  her böcek tozlayamaz, bu nedenle koku salarak, gösterişli çiçekler açarak tozlayıcısı olan böceğin  dikkatını çeker.
Sümbülün keskin ve güzel kokmasının nedeni, tuzlayıcısı olan böcekleri  etkileyerek  kendini seçmesi içindir.
Böcekler beslenmek için çiçeğin salgıladığı bal özünü emerken, üzerine yapışan polenleri dişi çiçeğe taşıyarak tozlaşmayı sağlamış olur.

Bitki ve hayvanlar arasındaki bu ilişki, doğada hiç bir  şeyin nedensiz olmadığını  gösterir. Bitkilerin türünü devam ettirebilmesi, böceklerin ise beslenip yaşaması için birbirlerine muhtaçtırlar.

Sümbül  çiçeği
Gelin şimdi de  bu güzel kokulu çiçeği  daha yakından tanıyalım.
Kuşkonmazgiller  ( asparaaceae ) familyasının 'hyacinthus' cinsinden olan, soğanlı ve otsu  bitki türlerine genel olarak sümbül denir. Eskiden zambakgiller ( liliaceae ) familyasında kabul ediliyormuş.   Anavatanı,  Anadolu'yu da içine alan Doğu Asya'dır.

Çiğdem gibi bütün sümbül türleri  ayni cinsten değildir. Bunlardan kültür olarak  yetiştirilenlere bahçe sümbülü ya da hollanda sümbülü  ( hyacinthus orientalis ) denir.  Islah edilerek çok sayıda melez çeşidi üretilmiştir. Yaprakları şerit şeklindedir. Çiçekleri bir sap üzerinde boru şeklinde, sarı, mor, pembe, beyaz, mavi renklerde, yalınkat ve katmerli  olur. En güzel kokan çiçeklerden biri kabul edilir.

Sümbül, saksı çiçeği olarak da yetiştirilir. Soğanları yaprakları kuruduktan sonra  sökülerek  serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Kasım ayının sonuna doğru tekrar  dikilir.

Sümbül, humusça zengin kumlu toprakları ve  yarı gölge yerleri sever. Toprağının nemli tutulması gerekir, ancak saksıda ise;  fazla sulama soğanın çürümesine neden olabilir.  Soğanla ve kökten bölünme ile  üretilir. Soğanları zehirli olduğundan dikkatli olmak gerekir.

Muscari ve hyacinthella   cinsinden olan soğanlı bitkilere ise, genel olarak  'dağ sümbülü' ve   denir.


Hollanda Sümbülleri. Anadolu sümbülünün aşılanması ile elde edilmiştir.
Çok sayıda çeşidi olup daha gösterişlidir.
Soğanlı bir bitki olan sümbüller diğer soğanlı çiçekler gibi soğuğu sever.
Kışın ve ilkbaharda çiçek açarlar.
 Sümbül iki yıllık bir bitki olup genel olarak  soğandan  üretilir..
Sümbül, humusça zengin, kumlu,  gevşek toprakları ve  yarı gölge yerleri sever.
.

1 yorum:

  1. Merhaba,
    Blogların geliştirilmesiyle ilgili olarak yapılan Gencal araştırmasına katkı sağlarsanız memnun olurum.
    Saygı ve sevgilerimle.

    YanıtlaSil