1 Temmuz 2014

TUHAF BİR BİTKİ / YER NARI

Yer narı ( Cytinus hypocistis )
Bugün, ormanda  bu yıl rastladığım  tuhaf bir bitkiden söz etmek istiyorum. Nitekim bu bitki her gün gördüklerimize  pek benzemiyor. İnsan  ilk gördüğünde  ne olduğuna karar veremiyor. Her yerde ve her zaman yetişmediği için de fazla da  bilinmiyor.

Yer narı'nı daha önce duymuştum, ama hiç görmemiştim, nasıl bir bitki olduğu konusunda da hiç bir bilgim yoktu.  İlk defa  bu yıl ormanda tesadüfen rastladım. Nisan ayındaydı piknik için gittiğimiz Kavakdere barajı'nın ( Seferihisar )  kıyısında orman da  çalılıkların  arasında gördüm. Daha önce  görmediğimden bana çok ilginç geldi. Bitkiden daha çok  mantara benziyordu. Araştırınca  bunun asalak ( parazit ) bir bitki olduğunu öğrendim.

Yer narı, ökse otu, küsküt otu gibi asalak bir bitki, genel olarak laden ( cistus ) türlerinin köklerinde ve yakınlarında yetişmektedir.  Çok yıllık ve otsu olan bu bitkinin yaprağı yok ( klorofilsiz ).
Yer narı cinsinin  ( cytinus )  yurdumuzda yetişen tek  bir türü  vardırmış ( cytinus hypocistis ).
Bu bitkinin adı da  yörelerimize gör değişmektedir. Bunlardan bazıları şöyledir;  inek memesi, kızılcık, saya, balcık, ballıca,  v.s.
Yer narı cytinaceae ( yernarıgiller ) familyasındandır.

Yer narına  yurdumuz da  başta, Antalya, Muğla,Aydın,İzmir,Bursa,İstanbul olmak üzere geniş bir alanında  rastlanmaktadır. Daha çok fundalık ve kızılçam ormanlarında, çalılık yerlerde yetişmektedir.
 Bu bitkiyi  sadece çiçek açtığı aylarda  ( mart-haziran ) görmek mümkündür, diğer zamanlarda konakçısının köklerinde saklanmaktadır.

Yer narı sıkıldığında içinden tatlı bir sıvı çıkmaktadır. Bal gibi tatlı olan bu madde zehirsiz olup yenirmiş. Bir adının da halk arasında  'ballık' olması bundan olsa gerek. Ayrıca ilaç sanayinde de hammadde olarak  kullanılmaktaymış.
Bazı bitki  formlarında ise, yer narı'nın  eskiden  kızartılarak  yendiği ve tutkal yapımında kullanıldığından söz ediliyor.
Tohumdan ürüyen yer narının tozlaşması karıncalar tarafından yapılmaktaymış.

Benim bu bitki hakkında edindiğim bilgiler özetle bu bunlar.Umarım yararlı olmuştur.


( Kaynaklar; 1 - Türkiye Bitkiler Sözlüğü / Prof.Dr.Ertan Tuzluca )

Kavakdere barajı ( Seferihisar )  kıyısında  rastladığım  yer narları.


Yer narı ( çiçek açmış )
Yer narı ( çiçek açmamış )
Yer narının  konakçılık yapan laden gülü bitkisi ( Cistus cretius  )
Pamuk otu.
Kavakdere Barajı / Seferihisar. 

4 yorum:

  1. ne kadar ilgin. bir bitki...ilk kez görüyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim,basi basulyus,ilginiz için.Selamlar,sevgiler.

      Sil
  2. Bu bitkinin kırmızı tomurcuk halini çok gördüm ve hep laden gülllerinin çevresinde ama açılmış halini hiç görmemiştim. Havalar ısınınca dağlara yürüyüşü bıraktığımız için herhalde. Kimbilir daha nice yaz güzelliğini kaçırıyoruz sıcaktan korkumuza.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Ssrkaç,
      Yer narının laden güllerinin bulunduğu yerlerde daha çok görülmesi tesadüf değildir.Bu bitki canavar otu gibi asalak olduğu için ladenlerin köklerinde yaşar ve sadece çiçek açma zamanı yeryüzüne çıkar.Selamlar,sevgiler.

      Sil