12 Ağustos 2014

VANİLYA KOKULU BİR ÇİÇEK. & HELİOTROPİUM

Yalancı vanilya çiçeği ( Heliotropium arborescens ya da Heliotropium peruvianum )
Vanilyayı bilirsiniz; Kokusu nedeniyle sevilen bir baharattır. Ayrıca güzel koktuğu için kozmetik sanayinde de kullanılmaktadır

İşte bugün bende size vanilya gibi kokan çok  güzel bir çiçekten söz etmek istiyorum.Üstelik bu çiçeğin yetiştirilmesi de çok kolay ve de  dayanıklı.

Bir adı da yalancı vanilya olan bu çiçek nedense  yurdumuzda fazla tanınmıyor. Bu çiçeğin çok yıllık bir sarmaşık olan ve meyvelerinden 'vanilin' adı verilen baharat  elde edilen  vanilya bitkisiyle de ( vanilla planifolia )  hiç bir ilgisi yoktur. ( Burada şunu da belirteyim; Bu bitkiden elde edilen doğal vanilya çok pahalı olduğu için piyasadaki ürünlerin  çoğu yapay ve  sentetiktir.)
Kokusu nedeniyle bu çiçeğe yurdumuzda  'yalancı vanilya' ya da 'bahçe vanilyası' denmektedir, latince adından dolayı  'güneşçiçeği' de denir.

Bilimsel adı 'Heliotropium arborescens' veya 'Heliotropium peruvianum' olan yalancı vanilya hodangiller ( boraginaceceae ) ailesindendir. Anavatanı  Peru'dur.
Heliotropium cinsi bitkilerin 250 kadar türü vardır, sıcak ve ılıman  iklimlerde yetişirler, hepside zehirli bitkilerdir.

Bahçede ve saksıda yetiştirilebilen yalancı vanilya, genel olarak  mor renkli, kokulu çiçekler açar. Azda olsa beyaz, sarı, lila renkte çiçek açan çeşitleri de vardır. Bazı kültivarları uzun  boyludur.
Buruşmuş gibi duran koyu  yeşil yapraklarını kışında dökmez.Çiçekleri uzun ömürlü ve kokulu olduğu için vazolarda da çok güzel durur. Kuruyan çiçekleri saplarından kesilerek, daha fazla ve uzun süre  çiçekli kalması sağlanır.

Yalancı vanilya çiçeği; verimli, drenaji iyi olan nemli toprakları ve aydınlık güneşli yerleri sevmektedir. Yazın öğle güneşinden korunmalıdır.

Bu bitkinin bir özelliği de,  ayçiçeği gibi gün içinde güneşi takip etmesidir. Bu nedenle bir adı da  'güneşçiçeği ' dir. Bitkinin ingilizcedeki  adı ise, kedi gibi güneşli yerleri sevdiğinde dolayı 'kediotu' dur.

İkisi de güneşli yerleri çok seviyorlar.
Bir adı da kediotu olan yalancı vanilya çiçeği ve kedimiz  Sincap. 
Bir adı da güneşçiçeği olan yalancı vanilya çiçeği
Daha çok tek yıllık olarak, tohumdan ve çelikten  yetiştirilen yalancı vanilya çiçeği; kışın soğuktan   korunursa çalılaşarak uzun ömürlü olmaktadır.

Yararlandığım kaynaklar. Bahçe Çiçekleri ( Nejat Ebcioğşlu )

Not. Yazın, yol kıyılarında, tarlalarda sıkça rastladığımız, akrep kuyruğu gibi uzun, beyaz çiçekler açan ve  yayılıcı olan Akrep otu ( Heliotropium europaeum ), yalancı vanilya ile yakın akrabadır. Ayni zamanda tıbbi  olan bu bitki, daha çok böcek zehirlenmelerine karşı kullanılmaktadır.

Beyaz bambul da denilen akrep otu. ( Heliotropium europaeum )

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder