27 Haziran 2015

KAKTÜS ÇİÇEĞİ ( Cactus )

Bir günlük güzellik. Çoğu kaktüs çiçeğinim ömrü bir gündür.

Kaktüsgiller ( cactaceae ) 200 kadar cinsi ve 1000 üzerinde türü ve varyetesi  olan geniş bir ailedir. Anavatanı Amerika kıtasıdır ( En çok Meksika'da yetişmektedir ).  Genel olarak cinsine ve türüne  bakılmaksızın  kaktüs denilen bu bitkilerin ortak özellikleri, sukkulent ve dikenli olmalarıdır.
Kaktüs kelimesi, Eski Yunancada dikenli bitki anlamına gelen  'kaktos' sözcüğünden türetilmiştir. Bu bitkilerin  çoğunun  yaprakları dikene dönüşmüşlerse de az da olsa yapraklı  türleri de vardır.

Bütün kaktüs türleri sukulent ( Gövde ve yapraklarında su depolayan bitki.) olmasına karşı, her sukulent bitki kaktüs değildir.
Kaktüslerin popüler bir süs bitkisi olması, değişik renklerde açtığı parlak renkli çiçeklerinden ileri gelmektedir. Bazı türleri ise  gece çiçek açar. Sapsız ve huni şeklindeki çiçekleri kısa ömürlüdür.
Son zamanlarda kaktüslerin radyasyonu emdiği konusundaki bilgilerin ise, bilimsel bir dayanağı yoktur.

Çöl bitkisi olarak  kabul edilen kaktüsler, aslında tam olarak  çöllerden ziyade,  sıcak ve kurak iklimlerde ( yarı çöl )  daha çok yetişmektedir. Gövdeleri  suyu depo edecek şekilde oluşmuştur. Ana vatanı olmasa da Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerede  çok iyi  uyum sağlamıştırlar.

Yapraklarının diken şeklini alması, kendini yabani hayvanlardan  korumak ( çölde su arayan yabani hayvanların yiyememesi için )  ve ışığı yansıtarak su kaybını önlemek içindir.
Güneş ve ışık kaktüs  için çok önemlidir. Daha çok gövdesi vasıtasıyla fotosentez yapan  bu bitkiler ışığın yetersiz olduğu yerlerde ise; bu fonksiyonlarını gece  yerine getirmektedirler.
Kaktüsler türlerine göre değişse de, soğuğa karşı fazla  dayanıklı değildirler.
Kaynanadili ( opuntia ficus - indica  ) gibi bazı kaktüs türlerinin meyveleri yenir. Ancak dikenleri çok tehlikelidir, yerken dikkatli olmak  gerekir.

Susuzluğa son derece  dayanıklı olan kaktüsleri diğer sukkulent bitkilerden ayıran, 'areal' denilen organlarıdır.Bir yastık gibi tüylü olan bu bölümden; diken, çiçek ve yan dallar çıkar. Büyüme buralardan olur.

Yetiştirilmesi kolay olan kaktüsler, en çok  kaya bahçelerinde ve saksıda yetiştirilmektedir. Soğuk yerlerde kışın kapalı yerlere alınması gerekir.  Güneşli yerleri ve kumlu geçirimli toprakları sever, yavaş büyüdüğünden fazla gübre istemez. Kışın ise  su ve gübre hiç  verilmemelidir. Yazın ise su ihtiyacı türüne göre değişmektedir.
Kaktüsler tohumla, çelikle ve ayırma ile  üretilir. Kökleri suya  hassas olan ( suda çürüyen )  bazı kaktüs türleri ise aşı ile üretilmektedir.

Dedemin Kaktüsü ( hikaye )  okumak isterseniz tıkla.

Değişik kaktüs resimleri.

Kaktüsler dikenleri vasıtasıyle çöllerde su arayan hayvanlardan kendilerini korur.
Kaktüslerin çiçekleri çok güzel ve   parlak renklidir.
Kaktüs çiçekleri


Kaynanadili ( puntia ficus - indica ) çiçeği
Top kaktüsler / Kaynana topuzu ( Echinopsis oxygona )



Kaya bahcesi ve kaktüsler 



Saguaro denilen ve çöllerde yetişen kaktüslerin boyu 15 m. yi bulur.
İlginç görünüşlü bir  kaktüs ( Konak meydanı / İzmir )



Frenk inciri :Bir adı da kaynanadili (  puntia ficus - indica ) olan bu kaktüs türünün  meyveleri yenir.

6 yorum:

  1. Kaktüsler gerçekten farklı bitkiler. Bir arada olduklarında daha coşarak çiçek açıyorlar. Tam çiçek açma aşamasında yerini değiştirdiğinizde adeta küsüp o gün çiçek açmıyorlar.
    Frenk incirine Akdeniz Yöresinde Hint İnciri de deniyor. Yazın el arabalarında buzların içinde satılır. Satıcı eldivenle soyarak satar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kaktüsler hakkında gözlemlerinizi ve bilgileriniz paylaştığınız için çok teşekkür ederim.Sevgilerimle.

      Sil
    2. 6-7 yaşındaydım Adana'da bir kere yemiştim bu kaktüsün meyvesinden 55 yaşındayım hâla unutamadım tadını

      Sil
    3. Merhaba Aliye Hanım, Botanik Parka hoşgeldiniz, izleyici olursanız daha çok memnum olurum.
      Bende frenk incirini ilk defa Alanya kalesinde görmüş ve yemiştim, ancak ben tadını değil, elemi batan dikenlerini hala unutmadım.

      Sil
  2. Saksı ve toprakları hakkında yazmadığınızdan eklemek istedim.
    Kaktüs saksılarının altı çoğunlukla delik olmalıdır, eğer delik değilse de saksının altına cam ve taş parçaları koyup kullanabilirsiniz. Kumlu topraklar tercih sebebidir. Kaktüsleri karışık düzende bir arada ekebilirsiniz.Bu tarz peyzajında Kaktüs bahçesi,kaktüs kokteyl şeklinde adlandırılır. Her saksı değişikliğinde sadece bir boy saksı değiştirerek devam etmeniz önerilir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben bitkiler konusunda uzman değilim, bu nedenle verdiğim bilgiler yetersiz, çok dikkat etmeme rağmen bazen hatalı olabiliyor.Bunların farkına varınca düzeltmeye çalışıyorum. Bu konularda bildiklerini bizlerle paylaşan arkadaşlara çok teşekkür ediyorum.

      Sil