1 Temmuz 2017

BİLYALI KEKİK VE KELEBEKLER

Bilyalı kekik ( Origanum onites )
İzmir kekiği olarak da bilinen  bilyalı kekik ( Origanum onites ya da Origanum smyrnaeum ), ballibabagiller ( Lamiaceae ) familyasından, çok  yıllık ve otsu bir bitki türüdür. Baharda uzun saplı, şemsiye şeklinde, üzerine kar yağmış gibi  beyaz çiçekler açar.  Bu nedenle 'beyaz kekik' de denmektedir. Çiçekleri bilyeye benzediği için  de  'bilyalı kekik'  denmiştir. Aslında bir mercanköş ( origanum ) türüdür.

Bilyalı kekiğe verilen diğer yöresel adlar da şöyledir. Ak kekik ( Aydın, Muğla ), Arı kekiği ( Muğla ), Ayaklı kekik ( Balıkesir, Çanakkale ), Beyaz kekik ( Denizli, Muğla ), Dağ kekiği (  Antalya, Manisa, Muğla ), Deli kekik ( Çanakkale, Muğla ), Eşek kekiği ( Isparta, Muğla ), Fakirkatığı ( Manisa ), Güve kekiği ( Burdur ), Güvey otu ( Balıkesir ), İncir kekiği ( Manisa, Muğla ), İzmir kekiği ( Çanakkale, İzmir ), Kara kekik ( Manisa, Muğla ), Karabaş kekik ( Aydın ), Kekik ( Antalya, Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, İzmir, K.Maraş, Manisa, Muğla ), Mercanköşk ( Balıkesir Çanakkale ), Taş kekiği ( Antalya ), Taş kekik ( Antalya, Balıkesir, Çanakkale ), Topanbaşlı kekik ( Muğla ), Tulu kekik ( Manisa ), Yemiş kekiği ( Manisa )

Yurdumuz kekik türleri bakımından çok zengin bir ülkedir. Nitekim, dünyada en fazla kekik Türkiyr'de yetişmektedir.   Bunun da  büyük bir kısmını bilyalı kekik oluşturmaktadır.

Daha çok baharat olarak kullanılan  kekik tek bir bitkiden elde edilmez. Ballıbabagiller ( lamiaceae ) familyasından, farklı tür ve cinsten bitkilerden elde edilmektedir. Kendine has bir kokusu vardır.Türkiye'de yaklaşık  35 kadar kek türü bulunmaktadır.

Bilyalı kekik , beyaz çiçekleri ve güzel kokusu nedeniyle
süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir.

Dar anlamda   'thymus'  ( kekik) türlerine kekik denirse de;  Genel olarak  origanum ( mercanköşk ), satureja ( kayakekiği ), thymbra ( zahter ) ve coridothymus ( beyaz kekik )  türlerinden elde edilen baharatlara da kekik denmektedir.
Bütün bu  bitkilerin ortak özelliği ise, uçucu yağ ihtiva etmiş olmalarıdır.

Kekik, ayni zamanda tıbbi bir bitkidir. Solonum, dolaşım, sindirim ve deri hastalıklarına iyi gelmektedir.  Kekik çayı, kekik yağı ya da kekik suyu yapılarak da kullanılmaktadır. Eski Mısırlılar tarafından mumyacılık kullanılmıştır.
Kekik süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Ayni zamanda bazı zararlı böceklerin bahçeye gelmesini engeller.

Bilyalı kekiğin bir özelliği de kelebekleri ve arıları kendisine çekmesidir.


Yararlandığım Kaynaklar.
 1 . Orta Anadolu Kalkınma Ajansı Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Sektör Raporu, 2015
2. Türkiye Bitkileri Sözlüğü, Prof. Dr. Ertan Tuzlacı
3. Türkçe Bitki Adları, Turhan Baytop


Bilyalı kekik ve kelebek fotoğrafları

Bilyalı kekik, kelebek ve arıların çok sevdiği bir bitkidir.

Bilyalı kekik doğal olarak yetişen bir bitkidir.












Hiç yorum yok:

Yorum Gönder