22 Nisan 2014

PİTTOSPORUM / YILDIZ ÇALISI

Pittosporum ( Pittosporum tobira ) bitkisinin genel görünümü.
Pittosporum, daha çok park ve bahçe düzenlemelerinde ( peyzaj ) kullanılan, yaz - kış yapraklı, çiçekleri güzel kokulu, çalı formlu bir süs bitkisidir. Pittosporaceae familyasındandır. Türkçe adı latince isminden  uyarlanmıştır ( Pittosporum tobira ), 'Japon Pittosporum tobira' da denir.  Halk arasında ise daha çok  ' Pitos' ya da  ' Yıldız çalısı' olarak bilinir.  ( Prof.Dr. Ersin Yücel, Ağaçlar ve Çalılar - I  kitabında, 'Yapışkan tohum' adını kullanmıştır.)

Pittosporum, ılıman iklimlerde yetişir.  Çin, Japonya ve Kore gibi Uzak Doğu Asya ülkelerinde doğal olarak yetişir.
Pittosporum, ilkbaharda portakal çiçeği  kokusunda,  beyaz/ krem renginde  çiçek açar. Ancak bu bitki  daha çok, herdem yeşil  olan kenarları içe kıvrık parlak  yaprakları için yetiştirilmektedir.

Alaca yapraklı pittosporum  ( Pittosporumtobira ' Variegatum' )

Pittosporum tobira 'Variegatum', alaca yapraklı olup bu türün  en popüler bitkisidir. Ayrıca her türün saksıda  yetişebilen cüce formları da vardır. Taflan gibi daha çok bahçe düzenlemelerinde kullanılır, makasla form vermeye pek  uygun değildir.

Bu familyasının ( pittosporaceae ) süs bitkisi olarak yetiştirilen bir başka  türü de; Pittosporum tenuifolium'dur. Bu türün çiçeği  erguvan  rengindedir. Varyetelerinden 'Piıtosporum tenuifolium 'Variegatum' un yapraklarının kenarı krem renginde, 'pittosporum tenuifolium 'Purpureum'un ise,  ilk önce yeşil olan yaprakları daha sonra kırmızıya döner.

Pittasporum tobiranın nohut büyüklüğündeki, önce yeşil renkli olan  tohum kapsülleri daha sonra krem rengini alır ve çatlayan tohum kesesinin içinden kırmızı renkli çok sayıda  yapışkan  tohum ortaya çıkar. Bitkinin bu hali de dekoratif ve güzeldir.

Ilıman iklimlerde yetişen pitosporum kuraklığa, soğuğa (-10 ) ve tuza dayanıklıdır, bu nedenle daha çok kıyı bölgelerimizde, özellikle deniz kıyılarında yetiştirilmektedir. Nemli toprakları ve güneşli / yarı gölge  yerleri sever, toprak bakımından seçici değildir.
Pittosporum, tohumdan ve çelikle üretilmektedir, fazla bakım istemez, kolay yetişen bir süs  bitkidir.

Kaynaklar:
Aksa Tarım
Vikipedi
Ağaçlar ve Çalılar I ( Prof.Dr.Ersin Yücel )

Pittosporum tobira ( Yıldız çalısı ) ile ilgili resimler.



Bir adı da yıldız çalısı olan pittosporum.
Pittosporum tobira'nın olgunlaşmış tohum kesesi
Pittosporum tobira zehirli bir bitki olmasına rağmen arılarıda kendine çekiyor.
Pittosporum tobira daha çok  herdem yeşil olan yaprakları için yetiştirilmektedir.
Pittosporum tobira bitkisinin  çiçeği yıldız şeklinde olup beş taç yapraklıdır.
Pittosporum tobiranın olgunlaşmamış tohum keseleri


6 yorum:

  1. Bilgiler için çok teşekkürler Sevgili Öğretmenim. Pittosporum çalısının ağaca dönüşmüş hallerini de çok seviyorum. Sımsıkı yapraklarıyla çok hoş bir görüntü veriyorlar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben de pittosporumun en çok tohum kapsüllerinin açılmış halinde seviyorum,çatlamış nar gibi.Hatta birinde yenir mi diye merak etmiştim,araştırınca o zaman zehirli olduğunu öğrenmiştim.
      Sarkaç Hanım asıl ben size teşekkür ederim,güzel yorumlarınız için.Selamlar,sevgiler.

      Sil
    2. Ben de araştırınca öğrendim zehirli olduğunu. Oysa ne kadar güzel görünüyorlar.

      Abdülkadir Bey bloguma bıraktığınız bilgileri için çok teşekkür ederim. İncir ve Zeytin'in özel yerleri vardır bende. Konu incir olunca dayanamayıp geldim. İlekleme işlemine benim köyümde "erkek atma" denir ve bizim oraların incirleri erkek atılmadan asla kuru incire dönüşemez. Bir belgeselde izlemiştim. İzmir Aydın demiryolunu yapmaya gelen Amerika'lı mühendisler Aydın incirine bayılmışlar ve Kalifornia'nın iklimi çok uygun diyerek incir fidanlarını götürmüşler. Ancak köylülerin erkek atma işlemini ilkel halkın hurafesi olarak değerlendirip dikkate almamışlar. İncire ağaçları büyümüş, güzel incirler vermiş ancak kuruyamadan çürümüş incirler. Yıllar sonra birinin aklına gelmiş köylülerin erkek atma işi. Yeniden gelmişler ülkemize bu kez erkek incir fidanlarını götürmüşler ve kuru incir elde edebilmişler. Şimdi Amerika kıtasının meşhuru olan kuru inicirler bizim vatanımızdan gitmiş, böyle de bir öyküsü varmış.

      Sil
    3. Merhaba Sarkaç Hanım,
      İncir konusundaki bilgi ve tecrübelirinizi burada bizimle paylaştığiniz için çok teşekkür ederim.Selamlar,sevgiler.

      Sil
  2. Bu guzel bilgiler icin sonsuz tesekkurler..Benimde bahcemde alev agaclarimin alt kisimlarinda yuzlerce yildiz calisi cikti ve ilk baslarda ne oldugunu pek anlayamadim hatta bunlar alev agaclari koklerinden yeni surgun demistim taa ki biraz buyuyup farklarini anlayana kadar..Ve dun koklerinden cikartarak bahcemin ciplak kalan bolgelerine diktim , gunesi direkt alacaklar bu yuzden biraz endiseliyimde acaba kururlarmi ? Gerci surekli suyunu vermek icin duzenek kurdum ama yinede cekincelerim var..Birde bu turun cok cesitleri oldugunu okuyorum acaba bende ki tur nedir merak icindeyim acikcasi.Zehirli oldugunuda sizlerden ogrendim.Tesekkurler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba bitki dostum,
      Pittosporum'unuzun türünü, verilen bilgilere bakarak anlamaya çalışabilirsiniz, ama zor, çoğu türleri ancak bu konu da uzman olanlar ayırt edebilmektedir,bence cins adını bilmeniz yeterli. Ben de türü konusun da teredüte düşersem,ilk adını,yani sadece cins adını kullanıyorum,yanlış söylemekten iyi.
      Keşke fidanların yerini değiştirmek için sonbahar ya da ilkbaharı bekleseydiniz,tutup tutmayacağı konusun da ben de endişeliyim,inşallah emeğiniz boşa gitmez.Sevgiyle kalınız.

      Sil