GÜNEŞŞAPKASI ÇİÇEĞİ / RUDBEKYA

Karagözlü Susan da denilen Rudbekya çiçeği
( Rudbeckia hirta )

Rudbekya ( rutbeckia ), papatyagiller ( Asteraceae ) ailesinden, otsu bir bitki cinsidir. Anavatanı Kuzey Amerika'dır, 30 kadar türü vardır. Bunlardan aşağıda tanıtacağım  Rudbeckia hirta  ve Rudbeckia laciniata, çiçekleri güzel olduğu için dünyaya  süs bitkisi olarak yayılmıştır.  Ayrıca çok fazla kültür ve varyeteleri vardır. Ilıman iklimlerde yetişir. 

Cins adı olan Rudbeckia,   İsveçli  bitki bilimciler  Olaf Rudbeck' ve Olaus Rudbeck ( baba - oğul )  izafeten verilmiştir.  Ülkemizde  'günşşapkası' ve karagözlü susan adları ile dah çok  bilinirler.  

 

- Güneşşapkası çiçeği, Karagözlü susan,  Rudbekya ( Rudbeckia hirta ):

Halk arasında Karagözlü susan ( Black eyed suzan ) ya da Kahverengi gözlü susan adı ile de bilinir. Bir veya birkaç yıllık olup  kısa ömürlüdür. Çiçek merkezi siyah - kahverengi ve kubbemsidir. Bu nedenle adına karagözlü susan denir.   Yaprakları ve gövdesi kaba  tüylüdür.  En fazla  bir metre kadar büyür ve  kışın toprak üstü kurur. ( Karagözlü suzan sarmaşığı 'Thunbergia alata' ile karıştırılmamalıdır. Alttaki görsel )

Karagözlü suzan sarmaşığı ( Thunbergia alata )
( Ayıpençesi / Acanthaceae  familyasından )

Güneşşapkası çiçeği  ( Rudbeckia hirta )

Tam güneşli yerleri sever, toprak konusunda seçici değildir, hemen her türlü toprakta kolayca yetişir. Daha çok gevşek,  humuslu  ve nemli toprakları sever. Kuraklığa ve soğuğa dayanıklıdır.
Uzun  süre çiçek açtığından, park ve bahçeler  için ideal bir çiçektir. Kökü sökülmezse, ilkbaharda tekrar filizlenir. Arı ve kelebekleri kendine çeker. Saksı da yetiştirilir. 
Görünüşü ayçiçeği ve  şifalı bir bitki olan ekinezya çiçeğini ( Echinacea purpurea ) andırır.   Kesme çiçek olarak da kullanılır. Değişik renk ve boylarda çok fazla kültürü vardır. 

Altın ışık, Rudbekya  ( Rudbeckia laciniata 'Goldquelle' ).
( Uzun saplı, sarı çiçekli bir bahçe bitkisidir. )

- Altın ışık, Padişahı attan indiren ( Rudbeckia laciniata  ): 

Sarı çiçekli ve ince,  çıplak, ince uzun saplıdır   ( 1,5 - 3 m ).  Çiçek başlarının ortasındak koni sarımsı - yeşil renklidir. Daha sonra kahverengine döner. Görsellerdeki çeşitlerinin çiçek başlarının ortasında  koni yoktur, katmerli çiçeklidir.  Sevilen  bir bahçe çiçeğidir, yazın ve sonbaharda çiçek açar. Halk arasında paşa indiren,  'Patişahı attan indiren' gibi adlarla bilinir. Rizomlu  ve  parçalı yapraklıdır, bu nedenle R. hirta'dan kolayca ayrılır. 

Rudbebeckia  laciniata  fazla bakım istemez,  suyu çok sever. Tohumdan ya da kökten ayırma ile üretilir.

Rudbekya / Güneşşapkası Çiçekleri:

Halk arasında paşa indiren de denilen
Rudbeckia laciniata 

Karagözlü suzan / Rudbekya  ( Rudbekya hirta - bodur )
 ( Bahçemden )

Güneşşapkası çiçeği / Rudbekya
( Rudbeckia hirta )

Halk arasında karagözlü susan da denilen
 Rudbebecki hirta   

Rubekya çiçekleri  ( Batum Botanik Bahçesi)
( Rudbeckia hirta )  

Kaynaklar: Wikipedia