9 Aralık 2010

BUZ ÇİÇEKLERİ (Öğle Çiçeği)

Aizoaceae ( eski adı; mesembryanthemum )  familyasından olan süs bitkilerine genel olarak buz çiçeği denir.
Buzçiçeğigiller ( aizoaceae ),  en az  120 cins ve 1800 türün bulunduğu büyük bir ailedir. Bu çiçeklerden bazılarının cinsi  farklı olduğu halde  birbirlerine çok benzerler. Çoğu kere, yaprak ve gövde yapılarına bakılarak uzmanlar tarafından birbirlerinden ayırt edilebilir.
Buz çiçeklerine eski Yunanca adından dolayı mesembryathemum, kısaca 'mezem' de denir.  Bir adı da  'öğle çiçeği' dir.

Büyük çoğunluğunun anavatanı Güney Afrika olan bu çiçeklerin, bazılarının yaprakları güneşte üzerinde buz kristalleri varmış gibi parıldar. Bu nedenden  'buz çiçeği' denmiştir. Zira bu çiçekler soğuk iklimlerde yetişmezler, buzla bir ilgileri yoktur, tropikal ve  ılıman iklimlerde yetişirler.

Buz çiçekleri  deniz kıyılarında ( tuzlu toprak )  ve başka bitkilerin yetişmediği yerlerde, daha çok yer örtücü olarak yetiştirilirler. Çok hızlı büyüyüp yayıldıkları için, saksı çiçeği olarak yetiştirmeye fazla uygun değildirler. Yine de asma saksılarda yetiştirilebilir.

Buz çiçekleri kaktüsler gibi  sukkulenttirler. İhtiyaçları olan suyu, gövde ve yapraklarında depo ederek kullanırlar. Bu çiçeklerin ilginç bir özelliği de, geçe ve kapalı havalarda çiçeklerini kapamalarıdır. Yer örtücü olmalarına rağmen üzerine basılmaz, çoğu kırılgandır.

Sıcak ve ılıman iklimlerde, güneşli yerleri seven  buz çiçekleri kuraklığa son derece  dayanıklıdırlar. Fazla suyu ve  gölge yerleri sevmezler. Toprak bakımından seçici değildirler. Taşlı ve kumlu toprakları ve  deniz kıyılarını severler.  Dona karşı  korunması gerekir. Çok hızlı büyürler ve yayılıcıdırlar.
Buz çiçekleri fazla bakım istemez, çelikle ve tohumdan  üretilir.

Gelin şimdi de, yurdumuzda  en çok yetiştirilen ve tanınan bazı  buz çiçeği  türlerini  biraz daha yakından tanıyalım.

APTENYA / BUZ ÇİÇEĞİ  : ( Aptenia cordifolia / Mesembryanthemum cordifolium )

Bilimsel adı  Aptenia cordiflolia ( Eski adı;  mesembryanthemum cordifolium )  olan bu çiçek, yaz aylarında kırmızı / pembe renkli yıldız şeklinde küçük çiçekler açar. Kalp şeklindeki yaprakları etli ve parlaktır, güneşte parıldar. Çok hazlı büyür, sürünücü ve sarkıcıdır.

Buz çiçeği / Aptenya  ( Aptenia cordifolia )
Buz çiçekleri adını güneşte parıldayan yapraklarından almıştır.
Aptenya ( aptenia )
Aptenya ( aptenia )

IŞILDIYAN MÜCEVHER / BUZ ÇİÇEĞİ / LİVİNGSTONE PAPAYTA :  ( Dorotheanthus bellidiformi / Mesembryanthemum criniflorum bellidiformis ) :

Işıldayan mücevher  ( Dorotheanthus bellidiformi )
( Fotoğraf alıntıdır.)

Dorotheanthus cinsi buz çiçeklerinin  fazla türü yoktur. Dorotheanthus bellidiformi ya da 'mesembryanthemum criniflorum bellidiformi' papatya şeklinde iki renkli çiçek açar. Sarı, pembe, beyaz, kırmızı, mor, turuncu renkli çiçekleri yanardönerdir.
Yeşil ve etli yapraklarının üzerinde parlak noktalar bulunur.  Güneşte parlar, bu nedenle  'ışıldayan mücevher' denir. İngilizce adı ise 'livingtone papatya' dır.


ACEM HALISI  / DROSANTEMUM ( Drosanthemum floribundum ya da Meembryanthemum floribundum )
Acem halısı adiyle tanınan buz çiçeklerinin hepsi ayni cinsten ( Drosanthemum floribundum )  değildir. Pembe renkli çiçekleri fosforlu gibidir.Yaprakları ince ve uzundur.  Soğuğa kısmen  dayanıklıdırlar. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde iyi bir yer örtücüdüR. Kol atarak yayılır, başka bitkilerin  yetişmesine izin vermez.

Acem halısı ( Drosanthemum floribundum )
Yurdumuzda acem halısı denilen Drosanthemum floribundum
Acem halısı
Drosanthemum floribundum'un yaprağı

DAMAT MENDİLİ / DAMAT BOHÇASI / LAMPRANTUS   ( Lampranthus roseus / Mesembryanthemum roseus  )

Papatya şeklindeki pembe / mor   çiçekleri çok gösterişli olup göz kamaştırır.  Yaprakları ince ve uzundur, dikine büyür. Yılda bir kez, ilkbaharda çiçek açar. Ayrı cinsten olmalarına karşı,  'delosperma' çok benzer.

Damat mendili ya da damat bohçası da denilen Lampranthus roseus 

Lampranthus roseus / Mesembryanthemum roseus 
Lampranthus roseus- yaprak ve gövdesi.
LAMPRANTHUS  ( Lampranthus  coccineus )

Yaprakları ve gövdesi acem halısına göre daha kalın ve etlidir. Yerde sürünerek uzar, gövdesi çok kırılgan  ve suludur. İklim şartlarının uygun olduğu yerlerde,  yıl boyu çiçek açar. Eksi  6 dereceye kadar olan  soğuklara dayanır. Arıları kendine çeker.

Lamprantus ( Lampranthus coccineus )
Lamprantus coccineus 
Lamprantus coccineus ve arı.
Lamprantus coccineus, tohum kapsülü ve yaprakları

KAZ AYAĞI / MAKAS ÇİÇEĞİ : ( Carpobrotus edulis / Eski adı; Mesembryanthemum edulis )

Anavatanı Güney Afrika olan  carpobrotus cinsi bitkilerin 30 kadar türü bulunmaktadır. Bunlardan 'carpobrotus  edulis' türüne  yurdumuzda kaz ayağı, makas çiçeği, katır tırnağı gibi adlar verilmiştir. Bir adı da 'ekşi incir' dir.

Kaz ayağı sarı ve pembe renkli gösterişli büyük  çiçekler açar. Yaprakları üçgen şeklinde olup kalın ve etlidir, içinde jelimsi bir sıvı vardır. Yaprakları ve çiçeği yenir. ( Bu bitkiyi,  ege bölgesinde yapraklarından  salata yapılan  'kazayağı otu' ile karıştırmamak gerekir.)

Kaz ayağı çok hızlı büyür ve yayılıcıdır, tohumdan ve çelikle ürer. Yetiştirilmesi ve bakımı kolay bir çiçektir.


Kaz ayağı çiçekleri ( ( Carpobrotus edulis veya Mesembryanthemum edulis )

Sarı kazayağı çiçeği
Pembe kazayağı çiçeği
Kazayağı meyvesi ( Tohum kapsülü / Ekşi incir  )

4 yorum:

  1. Albenili ama mütevazi çiçekler. Üçünü de çok seviyorum.

    YanıtlaSil
  2. Değerli Sarkaç,
    Buz çiçekleri, kendi halinde bakım istemeyen bitkilerdir.İlginçtir,çiçek açmaları için susuz ve gübresiz kalmaları gerekir.Selamlar.

    YanıtlaSil
  3. Merhabalar kaz ayağı çiçeğimi mart gibi aldm hiç açmadı neyapabilirim bbirde damat mendili çiçeğimin pembe çiçeklerinin bazıları üstünde kurudu yesil yaprak kaldı budanmalımı kuruyanlar nasıl tekrar çiçeklenir acaba

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Güneşli yerleri seviyor, çok su vermiş olabilirsiniz, bunlara dikkat ediniz. Damat mendilini çiçek açtıktan sonra budaya bilirsiniz, kötü görünen kısımlarını kesebilirsiniz.

      Sil