14 Haziran 2014

ZAMBAK ( Lilyum )

Bir adı da mis zambak olan ak zambak ( Lilium candidum )

Genel olarak bahçemde yetiştirdiğim bitki ve çiçekleri tanıttığım bu blogumda;  Bu defa  zambaklardan ( lilium )  söz etmek istiyorum.
Konu çiçek, bitki  olduğu için, bilginin yanı sıra görselliğe de çok önem veriyorum.   Bu nedenle de yazılarımı mümkün olduğu kadar   daha çok ve güzel fotoğraflarla desteklemeye çalışıyorum.  Umarım,   az da olsa bitki ve doğa sevgisine bir katkısı oluyordur. Doğa bitki varsa güzeldir.

Zambak ( lilium ), en narin ve gösterişli çiçeklerden biridir. Zambakgiller ( liliaceae ) familyasının 'lilium'   cinsini oluşturan bu bitkilerin yaklaşık 110 kadar türü bulunmaktadır. Bunların   ortak özellikleri,  genel olarak soğanlı olmalarıdır. Ancak her soğanlı bitkiyi zambak kabul etmek doğru değildir. Hatta adında zambak geçen bazı bitkilerin gerçek  zambaklarla  hiçbir ilgileri yoktur. Ayrıca çok fazla  hibrid ( melez ) zambak türü ve çeşidi vardır.

Zambak,  insanların çok eski çağlardan beri tanıdığı  ve çeşitli şekillerde yararlandıkları bir bitkidir.
Genel olarak zehirli bir bitki olan zambakların bazı türlerinin soğanları besin maddesi  olarak kullanılmaktadır. Yine bazı zambak türlerinin çiçekleri sebze olarak yenmektedir. Ancak bilmediğiniz bir zambağı kesinlikle yememeliyiz, zehirli olabilir. Bazı zambak türleri, eskiden beri ilaç yapımında kullanılmaktadır.

Zambak, lale, karanfil, gül gibi Türklerin milli çiçeklerinden biridir. Bir çok zambak türü yurdumuzda doğal olaraktan  yetişmektedir. Lilium martagon 'Türk zambağı' olarak bilinir.

Zambak  dış mekan bitkisidir, bahçe yada  balkonda, açık alanlarda yetişir. İç mekanlar zambak için uygun değildir. Havadar ve güneşli yerleri sever, direk güneş almaması gerekir. Mis zambak gibi bazı türleri güzel kokuludur. Bazı zambak türleri ise kötü kokulu olur.

Zambak, sarımsak gibi dişli olan soğanlardan yetişir, küçük soğanlar ilk yıl çiçek açmaz. Kışın ılık geçen yerlerde soğanları toprakta kalabilir. Humusça zengin geçirimli toprakları ve havadar, güneşli yerleri sever. Toprağını hafif nemli tutmak ve direk güneşten korumak gerekir.

                                                AK ZAMBAK ( Mis zambak )

Ak zambağa ( Lilium candidum ) halk arasında, güzel kokulu olduğu için  'mis zambak' da denmektedir. Yurdumuzun batı kıyılarında  doğal olarak ta yetişmektedir. Çiçeklerinden reçel ve şerbet yapılır. Kesme çiçek olarak ta kullanılır. Tohumla, ayırma ile ve soğancıklar( diş ) ile üretilir. Dişler toprak yüzeyine ekilmeli, derine dikilmemelidir.

Ak zambak, Yunan mitolojisinde de adı geçen bir çiçektir.   Herakles'i  ( Herkül ) istemeden  emziren Hera'nın  dökülen sütlerinden biterek dünyaya yayılmıştır.

(Yararlandığım kaynaklar: Vikipedi, Türkiye'nin Yabani Besin Bitkileri Ve Ot Yemekleri - Prof. Dr. Ertan Tuzlacı )

Mis zambak çiçekleri ( Bahçemden  ):

Ak zambak ( Lilium candidum )


Mis zambak, güzel kokulu olup kesme çiçek olarak ta değerlendirilir.

Bahçemden bir köşe.
Doğadan bir tür zambak ( lilium ). Paşakonağı Yaylası / Giresun


Kültür türleri ( Bahçemden ):
Zambak ( lilium )

Zambak

Zambak

Zambak

6 yorum:

  1. Çocukluğumda mis zambağının daha iri çiçekli daha iri yapraklı ve daha hafif kokulu bir türü vardı bahçemizde. Yıllardır onu arıyorum ama bulamıyorum. Bunca çeşidin içinde bulması epey zor anlaşılan. Teşekkürler paylaşımlarınız için.

    YanıtlaSil
  2. Mis zambak gerçekten çok güzel bir çiçek,herkese tavsiye ederim.Çiçeklerinin dayanıklı ve kokulu olması nedeniyle vazolar içinde iyi bir çiçek.
    Mis zambaklar doğal olduğu için melez zambaklar gibi piyasada pek yok,meraklı olanlardan ancak bulabilirsiniz.Selamlar,sevgiler,sarkaç.

    YanıtlaSil
  3. Merhaba,
    Kültur zambagi hakkinda arastirma yaparken sitenize ulaştim.

    Özellikle mis zambagini evet pek çok kimse bilmez.
    Eskiden tek katli evlerin bahcesinde olurdu.
    Neyse ki ben bir yerlerden buldum ve bir hayli cogalttim.

    İzin verirseniz çogaltma şeklini yazmak isterim.
    Bende yaşli bir komşumuzdan ögrendim.
    Çicek açan uzun dal, cicekler solup bittikten sonra kesilmez
    Kök kismina dogru iyice kurumasi beklenir.
    Ta ki hafifce tutup ceknce kendiliginden kopmali, daha sonra nemli bir topraga yatirilir ve belirli araliklarla topral kurudukca sulanir.
    Bir iki haftaya kadar o kurumuş sap kismindan minik soganlar cikmaya başlar, bu şekilde bir cok yeni sogan elde edebilirsiniz.

    Defne

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bazı zambak türlerinin gövdelerinde küçük soğanlar verdiğini bende duymuştum, verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederim. Bazı zambak yetiştirenler için ilginç gelebilir. Sevgiyle kalınız.

      Sil
  4. mis zambak hangi ulkede yetişir

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Anayurdu balkanlar ve Anadolu kabul ediliyor.

      Sil