10 Ocak 2011

BİTKİLER VE ÇİÇEKLERİ ( 5 )

Kır menekşesi ( Tohum kapsülü )
                                                                         Kır menekşesi /  Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

1 - Kokulu menekşe / Kır menekşesi ( Botanik adı: Viola odorata, Familya; Violaceae / menekşegiller ) :

Doğada da kendiliğinden yetişen çok sayıda menekşe türünden en önemlisidir. Anavatanı Avrupa kıtasıdır. Kökleri rizomludur, yaprakları iri ve kalp şeklindedir.   Küpe şeklinde ki çiçekleri mor renkli ve keskin kokuludur. Özellikle koparınca kokar.

Kokulu menekşe  fazla sıcaktan  ve direk  güneşten hoşlanmaz, gölge yerleri, ağaç altlarını sever. Üremesi çok kolaydır, yayılıcıdır,  tohumla ve kökten ayırma  ile çoğaltılır.
Yaprakları ve çiçeği zehirsiz olup yenebilir.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



                                                                    Gloksinya / Bardak menekşe ( Sinningia speciosa )

2- Bardak menekşesi, Gloksinya  ( Botanik adı:  Sinningia speciosa ya da Gloxinia speciosa,  Familya: Gesneriaceae  ):

Yumrulu ve otsu bir bitki olan gloksinya yurdumuz da daha çok   'bardak menekşe' olarak  bilinmektedir. Afrika menekşesi ile ayni familyadan olup  anavatanı Brezil'ya dır. Çiçekleri borazan şeklinde ve  tüylü olur. Değişik renk ve şekilde çiçek açan çok sayıda çeşidi vardır. Ebruli ve katmerli çiçek açan çeşitleri de üretilmiştir.


Gloksinya, fazla sıcağı sevmez, nemli ortamlar ve gölge yerleri sever, direk güneşten korumalıdır.Toprağının gübreli ve kumlu olması gerekir.
Gloksinya soğanla,tohumla ve yaprak çeliği ile üretilir.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                                                                    Hercai menekşe / kültür ( Viola tricolor )

 3- Hercai  menekşe ( Botanik adı: Viola tricolor, Familya: Violaceae / menekşegiller ) :

Doğal türü  sarı renkli olan hercai  menekşenin  melez türleri kırmızı, beyaz,mavi ve mor renklerde çiçek açar. Farklı büyüklükteki taç yaprakları çoğu kez iki renkli ve değişik desenli olur. Nemli ve humusça zengin toprakları ve aydınlık yerleri sever, sıcaktan ise olumsuz etkilenir. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde kışında çiçek açar.

Hercai menekşe isminin tam tersine çok vefalı bir çiçektir, fazla bakım istemeden bol çiçek açar.
Hercai menekşe daha çok  fideleri satın alınarak yetiştirilir.

                                                                      Kır  menekşesi

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ağaç menekşesi ( Duranta erecta )
 - Ağaç menekşesi / Duranta çiçeği (Botanik adı: Duranta erecta, Familya: Verbenaceae / yerminesigiller) : 

Duranta, bol çiçek açan çalı formlu bir süs bitkidir. Kolay yetişir, ancak soğuğa karşı dayanıksızdır. Çiçeklerinin renginden dolayı  halk arasında  ağaç menekşesi de denir, bir adı da mavisalkım dır.  Gerçek menekşe türleri ( viola )  ile bir ilişkisi yoktur. Sarı renkli küçük meyveleri zehirli olup yenmez. Çelikle ve tohumdan üretilir.

Duranta erecta ve meyvesi
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Afrika menekşeleri ( Saintpaulia ionantha )
                                                                        Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

4- Afrika menekşesi ( Botanik adı: Saintpaulia ionantha, Familya: Gesneriaceae ) :

Anavatanı Afrika kıtasıdır. Saksı  çiçeği olarak yetiştirilmektedir. Gövdesi yoktur, rozet şeklindeki yaprakları kökten çıkar. Etli ve tüylüdür.  Hassas bir bitki olduğundan,  sularken yapraklarınI ıslatmamak ve elle dokunmamak gerekir.

Afrika menekşesinin değişik renklerde, ebruli, yalınkat ve  katmerli çiçek açan çok fazla çeşidi üretilmiştir. Işığı sever, direk güneş alan yerlerden uzak tutulmalıdır. Toprağı devamlı nemli olmalıdır, ancak fazla su köklerini  çürüttüğünden dikkatli olmak gerekir.  Daha çok yaprak çeliği ile  üretilir.

Afrika menekşesi bütün dünyada, en güzel anneler günü hediyesi olarak kabul edilir.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Cezayir menekşesi ( Vinca major

5- Cezayir menekşesi ( Botanik adı: Vınca major, Familya: Apocynaceae / zakkumgiller ) :

Zakkumgiller ( Apocynaceae ) familyasının 'vinca' cinsinden olan otsu  bitki türlerine cezayir menekşesi denir. Bunlardan 'vinca major', süs bitkisi olarak da yetiştirilir.
Çok yıllıktır, yaz - kış yapraklıdır, mor, beyaz ve eflatun renklerinde çiçek açar. Adına karşı Cezayir'de doğal olarak yetişmez, ana vatanı Avrupa ve Asya kıtasıdır. Bazı  türleri yurdumuzda doğal orakta yetişir.
Cezayir menekşesine, ölüm çiçeği ve rozet çiçeği de denir.

Otsu cezayir menekşesi ( Vinca herbacea )

Cezayir menekşesi, iyi bir yer örtücüdür, kök atarak yayılır, sarmaşık gibi uzar. Bazı çeşitlerinin  yaprakları alacalıdır. Toprak bakımından secici değildir. Nemli ve gübreli toprakları ve gölge yerleri  sever. Soğuğa ve sıcağa  dayanıklıdır.  Daha çok soluk mavi renkli olan çiçekleri çok güzel ve etkileyicidir. Güzel gözlü kadınlara  iltifat olarak,   gözlerinin cezayir menekşesi gibi  olduğu söylenir. Bir çok şaire ve şarkı sözü yazarına  ilham kaynağı olmuştur.

Cezayir menekşesi yayılıcı olduğundan kontrollü olarak yetiştirilmesi gerekir.  Çelikle ve kökten bölme ile üretilir.

Alaca yapraklı cezayir menekşesi.


5 yorum:

  1. sanirim kuslar sayesinde gelen tohumlar ile agac dibinde kokulu katmerli menekse acti gecen sene harikaydi kokusu. Cezayir meneksesine de bayilirim bir kok ektim ancak seneye car sanirim ciceklerini. bekleyecegiz bakalim.

    YanıtlaSil
  2. Kır menekşenin kokusu en sevdiğim kokulardan. Kaplayıcı yeşilliği de ayrı güzel.

    Menekşenin ne kadar çok çeşidi varmış, hepsi de çok güzel.

    YanıtlaSil
  3. Sevgili Beste,Menekşeniz umarım en kısa zamanda çiçek açar.

    Sevgili Sarkaç,Menekşe çiçeğin tanıtıcı iki özelliği sadece kır menekşelerinde bulunur.Kır menekşeleri kokulu ve mor çiçeklidir.(Bu nedenle kır menekşelerine mor menekşede denir.)

    YanıtlaSil
  4. Ağaç Menekşesi çiçeği ismini ve sarı renkli meyvelerin zehirli oluşunu sizden öğrendim. Çok severek yetiştirdiğim bir çiçek. Bilgilendirdiğiniz için teşekkürler...

    YanıtlaSil
  5. Merhaba Aşiyanda,Ülkemizde yeni yetiştirilmeye başlanan bitkilere, benzetme yapılarak isim verilmektedir.Bu çiçeğin, gerçek menekşe ile bir ilgisi yoktur.Hayırlı günler.

    YanıtlaSil