30 Nisan 2015

ÖLMEZ ÇİÇEK ( Helichrysum )

Kurutulmuş  ölmez çiçek demeti .Şirince / Selçuk
Yurdumuzda 'helichrysum' cinsinden olan bitkilere genel olarak ölmez çiçek, ya da altın otu denmektedir. Papatyagiller ( asteraceae ) familyasından  olan bu bitkilerin bütün dünyada  600 kadar türü bulunmaktadır. Bunlardan bazıları  sadece yurdumuzda yetişmektedir ( endemik ). Çok yıllık ve otsu olan bu bitkilerin en büyük özelliği; çiçeklerinin kurutulduktan sonra şeklinin ve renginin  bozulmadan uzun süre tazeymiş  gibi kalmasıdır. Bu nedenle;  herdemtaze ve ölmez çiçek denir. Ancak bunun için kurutma zamanının ve şeklinin  doğru seçilmesi  gerekir.

Anavatanı Avrupa kıtası olmasına karşı,  ölmez çiçek ( helichrysum )  yurdumuzda da oldukça  yaygın bir bitkidir. Yarısı endemik, 34 türü doğal olarak yetişir. Bu nedenle her yörede  farklı  adlarla tanınmaktadır. (  Altın çiçek, Altın otu, Mantuvar otu, Yayla çiçeği, Herdemtaze, Solmaz çiçek, Güneş çiçeği, Güve otu, Uludağ çiçeği, Kudama, Arı çiçeği, Yahudi otu, Sarı kedi ayağı ......vs.)

Ölmez çiçek,  sarı renkli küçük küreler halinde, bir sapın ucunda  şemsiye gibi bir yapı oluşturur. Keskin ve güzel kokuludurlar. Az da olsa beyaz, turuncu ve kırmızı renkli çiçek açan çeşitleri de vardır. Yaprakları, gövdesi gri renkli ve  yünlü gibidir.

Altın çiçek. ( Dilek Yarımadası / Aydın )
Geçen yıl bahçeme  diktiğim altın otu çiçek açtı. 
Çok sayıda adı olan ölmez çiçeği'nin bir adı da altın otu'dur. 

Ölmez çiçek, güneşli, taşlık ve  kumlu topraklarda yetişir, kümeler halinde bulunur. Soğuğa, sıcağa ve kuraklığa dayanıklı bir bitkidir.
Kurutularak asılırsa uzun süre bozulmadan durabilir. Şifalı olup eskiden beri bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Güveye  karşı kullanılır, bu nedenle güve otu da  denir. Bazı türlerinden boya ve esans  elde edilmektedir.
Tohumla ve kökten ayırma ile üretilir. Bakım istemez, doğal olarak yetişir.

                                               SOLMAZ ÇİÇEK ( Hikaye )

Gönül ferman dinlemez diye boşuna dememişler. Çoban, davarlarına baktığı ağasının  kızına aşık olur, olmasına da....!  Ağanın  kızını  çobana   vermeye hiç de  niyeti yoktur. 'Davul bile dengi dengine çalar.' der. Ama kızının da çobanda  gönlü olduğunu anlayınca, hemen reddetmez.  Davarlarını  otlattığı yayladan bir  kır çiçeğini, solmadan kızına  getirmesini şart koşar.
Çoban, yayladan topladığı çiçekleri bir bir  getirir. Ama hiçbir çiçek bu kadar  yola dayanamaz, solar.

Sonunda yürümekten ayakları yara olan çoban yataklara düşer. Anasının  yaralarına sürmek için topladığı  sarı renkli bir  çiçeğin günlerdir solmadan durduğunu   görünce,  tekrar yola düşer. Köye geldiğinde çiçek hala   yeni koparılmış kadar  canlı ve tazedir.

Çoban muradına ereken bu yayla çiçeğinin adı  o günden sonra;   'solmaz  çiçek' kalır.
A. Kadir Bekçi

6 yorum:

  1. Çiçekleri onlara yakıştırılan öykülerle vermeniz çok ilginç. O çiçek hakkındaki bilgileri daha anlamlı ve kalıcı kılıyor. Teşekkürler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Güzel yorumunuz için çok teşekkür ederim, Makbule hanım..

      Sil
  2. kadir bey selamlar.bu cicegin benim icin cok buyuk manevi degeri var.sizden kurutulmuş bir buyuk demet istesem kargoyla ucretini odemek kosuluyla yollayabilirmisiniz.2 aydır arıyorum.istanbulda yaşıyorum

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Maalesef bende kurutulmuş olarak yok.Bahçemdekiler henüz kurutulacak kadar çok çiçek vermediler.Selamlar,sevgiler.

      Sil
  3. Bu yayla çiçeği gerçekten de solmadan uzun yıllar tazeliğini koruyabiliyor. 2009 yılında ilk kez gittiğim Erzincan'da, Kemah bölgesinde dağ yürüyüşleri yapmıştık...ve orada pek çok sayısız endemik bitki ile karşılaşmış yukarıda sözünü ettiğiniz 'solmaz çiçekleri'ni de toplamış aynı fotoğraftaki gibi ters bir biçimde sarkıtarak kurutmuştum. Aslında çiçeklerin kendi doğası kuru ve soğuğa dayanıklı. Ve inanın 2009 yılından bu yana bu çiçekler halâ ilk günkü tazeliğini koruyorlar. Ve paylaştığınız öykü, 'ölmez çiçeğe' öylesine denk düşmüş ki!..bu çiçeğin söylenegelen diğer isimlerini gölgede bırakmış. Bitkilere dair aydınlatıcı bilgilerle dolu ve doğal hayata verdiğiniz bu değer adına teşekkür ederim. Esenlikle...


    Not: Doğu Ekspresi ile gerçekleştirmiş olduğumuz bir dizi belgesel çekimlerimiz ve dumanlı dağlara yürüyüşlerimize dair yazılarımıza bakmak isterseniz;
    * http://izlerveyansimalar.blogspot.com.tr/2009/07/dogu-ekspresi-ile-keyifli-bir-yolculuk.html
    * http://izlerveyansimalar.blogspot.com.tr/2009/07/dumanl-daglar.html

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 'Solmaz çiçek' hakkındaki güzel paylaşımınız ve değerlendirmeleriniz için çok teşekkür ederim.Blogunuzu zevkle takip ediyorum.Sevgiler.

      Sil