SÜS LAHANASI ( Acephala )

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala ) 

Renkli yaprakları ve hoş görünüşü nedeniyle,  süs bitkisi olarak  yetiştirilen bir karalahana ( Brassica oleracea )  çeşididir.  Turpgiller ( Brassicaceae )  familyasından olup  anavatanı Avrupa'dır. Bilimsel adı Brassica oleracea var. Acephala'dır. Ilıman ve serin iklimler için uygundur. İki yıllık bir bitki olmasına karşı, sıcakta  yapraklarının rengi bozulduğu için  mevsim çiçeği olarak yetiştirilir. 

Kışın ve ilkbaharda park, bahçe ve  orta refüjlarda  yetiştirilir, oldukca dekoratiftir. Peyzaj çalanında kullanılır. Saksıda da yetiştirilir ancak, iç mekanlar için uygun değildir.  Etrafına yayıldığı için mesafeli  dikmek gerekir. İkinci yıl, bütün lahana çeşitleri gibi  sarı renkli, küçük ve gösterişsiz çiçekler  açar. Tohum elde edilmek istenmiyorsa, çiçek  açmaya başlayınca  sökülüp atılır. Renkleri ve şekiller farklı birçok çeşidi vardır. Tadı  güzel değildir. 

Yapraklarının rengi ve şekli çeşitlerine göre değişir. Tohundan yetişen fidanlar önce normal lahanı gibidir, havalar soğumaya başlayınca dıştan içe doğru  renklenmeye başlar.  Beyaz, sarı, pembe, kırmızı veya mor  renklerde, kıvırcık, düz ve saçaklı yapraklı çeşitleri vardır. 

Derin, organik madde bakımından zengin, geçirimli toprakları ve güneşli, yarı gölge yerleri  sever. Hafif donlara dayanır, serin yerleri sever.  Soğuk mevsimlerde yetiştiği için fazla su  ihtiyacı olmaz, toprak kurudukca sulamak yeter. Tohumdan üretilir. Saksılarda  satılanları  havalar ısınmaya başlayınca almamak gerekir. 

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala 

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Kaynaklar: Wikipedia 

LİF KABAĞI ( Luffa )

Mısır salatalığı ya da  Vietnam lif kabağı
( Luffa aegyptiaca ) 

Lif kabağı,  aslında  kabak ( Cucurbita pepo ) cinsinden değildir, kabakgiller ( Cucurbitaceae ) familyasının  lifkabağı  ( luffa ) cinsine mensup,  tek yıllık,  sarııcı,  tırmanıcı ve  otsu bir bitki cinsidir. Anavatanın Güney Asya olduğu söylenmekle beraber, Batı Afrika da  olabileceği belirtilmektedir.   Olgunlaşan meyvelerinden elde edilen lif mutfaklarda bulaşık süngeri ve banyolarda kullanılır. Bu nedenle adına lif kabağı veya sünger kabağı denir.  Meyveleri olganlaşmadan önce körpe iken toplanarak sebze olarak yenir.  Tropikal ve subtropikal ıklimlerde yetişen bu bitki için,  sıcak geçen gün  sayısının  150 günden az olmaması gerektiği belirtiliyor.   Daha az güneşli ve sıcak geçen yerlerde sebze olarak yetiştirilir.  Mineral ve vitamin bakımından zengindir.  Yetiştirilmesi kolaydır. fazla emek istemez.  Güneşli yereri ve humuslu, drenajı iyi, derin,  toprakları sever.  Toprağının kurumasına izin vermemek gerkir. 

Luffa cinsinin, dünya da  ikisi kültür olmak üzere  toplam yedi türü vardır. Tropikal, subtropikal ve ılıman  iklim görülen bölgelerde  yetiştirilir. 

Yurdumuzda, lif kabağanın iki türü yetiştirilmektedir. Her ikiside yenir ve lif elde etmek için kullanılabir. Çiçekleri parlak sarı renkli ve gösterişli olduğu için süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir. Erkek ve dişi çiçekler ayrıdır. Dişi çiçekler meyveleri ile ortaya çıkar, tozlaşma olmazsa dökülür. 

                               Mısır salatalığı / Vietnam lif kabağı ( Luffa aegyptiaca ) 

Güney ve Güneydoğu Asya'ya özgü tek yıllık bir bitkidir. Meyveleri salatalığa benzer, 30 cm kadar büyür. Yaprakları koyu yeşil renkli ve  üç lopludur. Çiçekleri parlak sarı renkli olup gösterişlidir, bu nedenle süs  bitkisi olarak da yetiştirilir. Meyveleri körpe iken yenir. 

                               Köşeli lif kabağı / Çin bamyası ( Luffa acutangula )

Meyveleri köşelidir, bamyayı andırır, bu nedenle Çin bamyası da denir. Güney  Asya'ya özgüdür.  Bazı ülkelerde sebze olarak yetiştirilir. Çiğ ve pişirilerek yenir. Körpe iken hasat edilmezse liflerinden banyo lifi ve bulaşık süngeri yapılarak kullanılır.

Galeri: 

Lif kabağı ( Luffa aegyptiaca ) 

Lif kabakları  ( Luffa aegyptiaca )

 

Lif kabağı - tohum ( Luffa aegyptiaca )

 

Lif kabağı - meyveler  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve ve tohum  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - yapraklar  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - dişi çiçek  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - çiçeği  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - çiçek tomurcukları  ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - yaprağı ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve ( Luffa aegyptiaca )

            Lif kabağı - çiçeği  ( Luffa aegyptiaca ) 

Kaynaklar: Wikipedia. 

HERCAİ MENEKŞE ( Viola x wittrockiana )

Hercai menekşe çiçekleri 
( Viola x wittrockiana ) 

Kışın ve ilkbaharda bahçeleri ve  parkları renk çümbüşüne döndüren hercai menekşeler melez bir türdür,  kokulu menekşe ( Viola odorata ) gibi doğada yetişmez.  Gerçek hercai menekşe ( Viola tricolor ) ile bazı  menekşe türlerinin melezlerdir ancak tohum verir ve bazı çeşitleri kokuludur. Eskiden hercai menekşenin varyetesi kabul edilirken  ( Viola  tricolor var. hortensis ) günümüzde ayrı bir tür kabul ediliyor olsa da adına herci menekşe denir. Bilimsel adı  'Viola x wittrockiana' dır. Çiçekleri değişik renklerde ( mavi, mor, kırmızı, pembe, sarı, bordo, beyaz ve iki renkli ), büyüklüklerde ve  desenlerde olup çok fazla  kültüvarları  vardır. Çiçek ve yaprakları yenebilir. 

Hercai menekşe - doğal  ( Viola tricolor )

Kültür olarak yetiştirilen hercai menekşeler  kısa ömürlüdür, iki yıllık bir bitki olmasına rağmen tek yıllık ve mevsim çiçeği olarak yetiştirilir.  Güneşli ve yarı gölge yerleri  ve humuslu, drenajı iyi nemli toprakları sever. Varyetelerine göre değişmekle beraber, genel olarak  soğuğa dayanıklıdırlar ve  kısa süreli donlara dayanır bu nedenle yurdumuzun hemen hemen her bölgesinde  yetiştirilebilir.  Kışın ve ilkbaharda çiçek açar, en güzel kış çiçeklerinden biridir, saksıda da yetişir.  

Serin iklimleri  sever, yazın sıcak yerlerde ölür. Fazla bakım istemez, daha bol çiçek açması için solan çiçeklerini ve fazla uzayan dalları budamak gerekir. 

Herca menekşe tohumla, kökten ayırarak ve ucçeliği ile üretilir. Pazarlarda naylon poşetler içinde satılan   fidelerden zevkinize göre seçerek de yetiştirebilirsiniz. 

Galeri: İyi seyirler sevgili çiçek severler. 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) 

Hercai menekşe - Hibrit ( Viola x wittrockiana ) 

Not: Hercai Menekşe İle Kardelen Çiçeğinin  Aşkı. Bu hikayeyi de okumak  isteyebilirsiniz.  

Kaynaklar: Wikipedia 

BARDAK MENEKŞESİ ( Sinningia )

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa ) 

Halk arasında  bardak menekşesi olarak bilinen  gloksinya ( gloxinia ) veya sinningia,çok yıllık, yumru köklü ve otsu bitki cinsidir.  Afrika menekşesi ( Saintpaulia )  gibi Gesneriaceae familyasındandır, ancak anavatanı Afrika değil Brezilya'dır. Tropikal iklimlere özgüdür, fazla sıcak ve soğuk iklimlerde yetişmez. Çan / huni  şeklindeki parlak renkli çiçekleri ve yeşil, kadifemsi, yumşak tüylü yaprakları oldukça gösterişlidir. Ilıman iklimlerde, iç mekanlarda ve direk güneş almayan pencere önlerinde yetiştirilir.  İnsanlar ve hayvanlar için zehirli değildir. Hediyelik çiçek olarak da satılır, ancak sera ortamında yetişen bu çiçekler uzun ömürlü olmaz. 

Cins adı, Alman botanikçi  Wilhelm Sinning ( 1792 - 1874 ) izafeten verilmiştir.  Altmış beş  türü vardır, bunlardan Sinningia speciosa türü ve bundan üretilmiş melez ve  kültivarları süs bitkisi olarak yetiştirilir.  Eski cins adından ( gloxinia  ) dolayı adına  gloksinya denir. Yeni adı Sinningia'dır. 

Gloksinya / Bardak menekşe ( Sinningia speciosa )  

Büyük, huni şeklinde, beyaz, pembe, kırmızı, eflatun , mor renklerde ve  yalınkat, katmerli, ebruli  çiçek açan çok fazla kültür çeşidi yetiştirilmiştir. Çiçekleri uzun ömürlüdür.Yaprakları da çiçekleri gibi  dekoratiftir, rozet oluşturur, iri, tüylü ve kadifemsidir.  

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa ) 

Bardak menekşesi ( sinningia )  iki yıllık bir bitki olmasına rağmen, çoğu zaman mevsim çiçeği olarak yetiştirilir. Bulunduğu ortamın  direk güneş almaması ancak   aydınlık ve nemli  olması  gerekir.  Fazla sıcak ve soğuktan olumsuz etkilenir.  Bitkinin yaprakları kuruyunca,  serin ve karanlık  bir yerde dinlendirilerek  ilkbaharda tekrar dikilmesi gerekir.   Humus bakımından zengin, gübreli, kumlu, drenajı iyi nemli  toprakları sever. 

Bardak menekşesi soğanla, tohumla ve yaprak çeliği ile üretilir.

Bardak menekşe ( Sinningia speciosa  )

Kaynaklar: Wikipedia. Saksı Bitkileri El Kitabı ( Stephanie Donaldson ve Peter Mchoy ). Süs ve Sera Bitkileri ( Atilla Odabaş )  

KOKULU MENEKŞE ( Viola odorata )

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Menekşe ( viola ), ılıman iklimlerde yetişen, yaklaşık 500 türü olan otsu bitki cinsidir. Kokulu menekşe ve hercai menekşe ( Viola x wittrockiana  )  gibi bazı türleri ve bunların melezleri süs bitkisi olarak yetiştirilir. Halk arasında menevşe, benevşe de denir. Yine, ayrı familyadan ve cinsten olan bazı süs bitkilerine, menekşe gibi koktuğu ve çiçekleri benzediği için menekşe  denir. 

Menekşe özellikle bahçelerde yetiştirilir. Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür, peyzaj çalışmalarında kullanılır.  Tek veya iki yıllık olabilirler. Mor, mavi, beyaz, sarı renklerde çiçekler açan çok fazla çeşidi vardır. Bazı menekşe türlerinin çiçekleri ve yaprakları yenir, tatlı ve salata süslemede kullanılır. Arı ve kelebekleri kendine çeker. Menekşe rengi,  adını menekşe çiçeğinden alır, mor ve kırmızı renklerin karışımından  doğar. Menekşe çiçeği saflığı ve zerafeti simgeler.  

                                                           Kokulu Menekşe 

Botanik adı Viola odorato ( Violaceae / menekşegiller  ) olan kokulu menekşe,  mor çiçekleri olan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Odorata, latince  kokulu demektir. Yurdumuzda doğal olarak yetişir.  Anavatanı Avrupa ve Asya  kıtasıdır ancak, günümüzde yetiştirildiği  bir çok yerde doğallaşmıştır. Koyu yeşil renkteki yaprakları yürek şeklinde olup kenarları dişlidir. Bazı kelebeklerin ( fritillary ) larvaları için besin kaynağıdır.  

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Çiçekleri çoğunlukla mavi ve mor renktedir ancak az da olsa  pembe veya beyaz olanlarda  vardır. Keskin ve tatlı  kokuludur,  bu nedenle 'tatlı menekşe' de denir. Doğal olarak orman kenarlarında, dere ve yol kenarlarında yetişir. Bulundukları yere göre. kışın ve ilkbaharda çiçek açar. Meyve üç kapakcıklı bir kapsüldür, tohumları karıncalar vasıtasıyla çevreye yayılır.  Kozmetik ürünlerinde ve  parfüm yapımında kullanılır. Yaprağı ve çiçeği zehirsizdir, çiğ ve pişirilerek yenir. Eskiden beri bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Kokusunun baş ağrısına iyi geldiği söylenir. 

Fazla sıcaktan ve direk güneşten hoşlanmaz, kısa süren donlara  dayanıklıdır, yarı gölge yerleri ve ağaç altlarını sever. Humus bakımından zengin, drenajı iyi nemli toprakları sever.  Gövdesi yoktur, yapraklar ve çiçek kökten çıkar. Yer üstü sürgünleri ( stolonlar ) ile etrafa  yayılır. Tohumdan ve kökten bölünerek çoğaltılır. 

Galeri : 

Kokulo menekşe ( Viola odorata ) 
Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür. 

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Çiçek ve yaprağı 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Meyvesi / tohum keseleri 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Ağaç diblerine dikilebilir. 

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Doğadan 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
 Soğuğa dayanıklıdır. 

Bu yazım da  ilginizi çekebilir. Mavi yazıyı  tıklıyarak okuyabilirsiniz. 

Kaynaklar: Wikipedia