BARDAK MENEKŞESİ ( Sinningia )

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa ) 

Halk arasında  bardak menekşesi olarak bilinen  gloksinya ( gloxinia ) veya sinningia,çok yıllık, yumru köklü ve otsu bitki cinsidir.  Afrika menekşesi ( Saintpaulia )  gibi Gesneriaceae familyasındandır, ancak anavatanı Afrika değil Brezilya'dır. Tropikal iklimlere özgüdür, fazla sıcak ve soğuk iklimlerde yetişmez. Çan / huni  şeklindeki parlak renkli çiçekleri ve yeşil, kadifemsi, yumşak tüylü yaprakları oldukça gösterişlidir. Ilıman iklimlerde, iç mekanlarda ve direk güneş almayan pencere önlerinde yetiştirilir.  İnsanlar ve hayvanlar için zehirli değildir. Hediyelik çiçek olarak da satılır, ancak sera ortamında yetişen bu çiçekler uzun ömürlü olmaz. 

Cins adı, Alman botanikçi  Wilhelm Sinning ( 1792 - 1874 ) izafeten verilmiştir.  Altmış beş  türü vardır, bunlardan Sinningia speciosa türü ve bundan üretilmiş melez ve  kültivarları süs bitkisi olarak yetiştirilir.  Eski cins adından ( gloxinia  ) dolayı adına  gloksinya denir. Yeni adı Sinningia'dır. 

Gloksinya / Bardak menekşe ( Sinningia speciosa )  

Büyük, huni şeklinde, beyaz, pembe, kırmızı, eflatun , mor renklerde ve  yalınkat, katmerli, ebruli  çiçek açan çok fazla kültür çeşidi yetiştirilmiştir. Çiçekleri uzun ömürlüdür.Yaprakları da çiçekleri gibi  dekoratiftir, rozet oluşturur, iri, tüylü ve kadifemsidir.  

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa ) 

Bardak menekşesi ( sinningia )  iki yıllık bir bitki olmasına rağmen, çoğu zaman mevsim çiçeği olarak yetiştirilir. Bulunduğu ortamın  direk güneş almaması ancak   aydınlık ve nemli  olması  gerekir.  Fazla sıcak ve soğuktan olumsuz etkilenir.  Bitkinin yaprakları kuruyunca,  serin ve karanlık  bir yerde dinlendirilerek  ilkbaharda tekrar dikilmesi gerekir.   Humus bakımından zengin, gübreli, kumlu, drenajı iyi nemli  toprakları sever. 

Bardak menekşesi soğanla, tohumla ve yaprak çeliği ile üretilir.

Bardak menekşe ( Sinningia speciosa  )

Kaynaklar: Wikipedia. Saksı Bitkileri El Kitabı ( Stephanie Donaldson ve Peter Mchoy ). Süs ve Sera Bitkileri ( Atilla Odabaş )  

AFRİKA MENEKŞESİ ( Saintpaulia )

 

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha ) 

Afrika menekşesi, iç mekanlarda yetiştirilen en güzel çiçeklerden biridir. Yıl boyu açan, farklı renk ve şekildeki çiçekleri  ve daima yeşil renkli yaprakları ile bulunduğu ortama mutluluk verir.  Herdem yeşil, çok yıllık ve  otsu bir  bitki olan Afrika menekşesi aslında gerçek menekşe ( viola ) türü değildir. Bardak menekşesi ( gloxinia )  gibi Gesneriaceae familyasının bir türüdür.  Çiçeklerinin rengi menekşe renginde*  olduğu için adına Afrika menekşesi denir. Yine, adından da anlaşılacağı gibi anavatanı Güney Afrika ( Tanzanya ) dır. Doğal olarak, tropikal iklimlerdeki  yüksek sisli ormanlarda, ağaçlarda  ve  kayalıklarda yetişir.  Gövdesi yok gibidir, kalp şeklindeki yaprakları kalın ve tüylü olup  rozet halinde bulunur. Çiçeklerini  bir sapın ucunda, bir kaçı bir arada olacak şekilde  açar. 

Afrika menekşesinin 10 kadar türü tespit edilmiştir.  Ancak, süs bitkisi olarak 'Saintpaulia ionantha' türününün  melez ve kültivarları daha çok  yetiştirilir.  Doğal olarak yalın kat,  koyu mavi renkli çiçek açar, melez ve varyeteleri ( çeşitleri )  ebruli, katmerli, yalın kat  ve çok değişik renklerde çiçek açar. Bodur ve  alacalı yapraklı  çeşitleri de vardır. 

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha ) 

Afrika menekşesi kolay yetişen ve fazla bakım istemeyen bir çiçek olmasına rağmen, bazı hususlara dikkat edilmediği için bitki kolay ölebilir. Bu bitki için sulama  ve ışık çok önemlidir. Saksı direk güneş almayan ama  aydınlık, havadar bir  yere konmalıdır.  Fazla ışık almayan yerlerde ise çiçek açmaz. Saksının küçük ve yayvan olması gerekir,  büyük ve derin saksılara dikilirse enerjisini daha çok büyümeye harcadığı için daha az çiçek açar. Sularken, yaprağına su dokunmamasına  ve saksının dibinde uzun süre su birikmemesi gerekir,  aksi takdirde yapraklarda ve çiçeklerde  lekeler ve  kök çürümesi  olur.  Ancak toprağın daima yaş olması  gerekir. Afrika menekşeleri fazla sıcağı ve soğuk yerleri sevmez. 15 - 25 derece arası idealdir.  Humuslu, hafif  kumlu funda toprakları ve  aydınlık, nemli ortamları sever. Tohumdan  ve daha çok  yaprak çeliği ile üretilir. 

Afrika menekşesi,  bütün dünyada, en güzel anneler günü hediyesi olarak kabul edilir. 

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha ) 

* Menekşe rengi: Kırmızıya çalan  mavi ve maviye çalan mor renklerine  denir. Adını menekşe çiçeğinden alır. 
Kaynaklar: Wikipedia. Süs ve Sera Bitkileri ( Attila Odabaş ).