ACEM BORUSU ( Campsis )

Acem borusu ( Campsis radicans ) 

Acem borusu, Kuzey Amerika'ya özgü, 10 - 12  metre  kadar boylanan, odunsu gövdeli, çok yıllık  bir sarmaşıktır. Ancak diğer sarmaşıklar gibi sarılarak değil, hava kökleri vasıtasıyla tırmanır,  büyüdükce  güclenen bu  kökcükler duvarlara, binalara  zarar verebilir.   Süs bitkisi olduğu için  dünyaya yayılmıştır. Yetiştirildiği birçok ülkede olduğu gibi yurdumuzda da  doğallaşmıştır. 

Acem borusu  Ilıman iklimlerde yetişir. Kışın, soğuk yerlerde  yapraklarını döker, bileşik ( 9 - 11 yaprakçılı ) yapraklıdır. Yaz aylarında, salkım halinde, boru / trompet  şeklinde, turuncu,  kırmızı ve sarı renklerde  gösterişli  çiçekler açar. Çiçekleri kokusuzdur ancak, nektar bakımından zengin olduğu için karınca, arı ve kuşları kendine çeker. Baklaya benzeyen meyveler, bol tohumlu, uzun bir kapsüldür, olgunlaşınca açılır ve tohumları çevreye  yayılır.  

Ana vatanı Kuzey Amerika olduğu halde, yurdumuza, İran ( Acem ülkesi  ) üzerinden geldiği için adına  acem borusu ( İran  ) denir.  Halk arasında çiçeklerinin şeklinden dolayı trompet ( boru ) sarmaşığı, boru çiçeği ve kampsis de denir.

Botanik adı Campsis radican olan acem borusu Katalpagiller ( Bignoniaceae ) familyasındandır. Cins adı Latince 'kavisli' demektir,  tür adı ise 'köklenici' anlamına gelir.   Ayni cinsten olan Campsis grandiflora ise,  Çin - Japonya kökenli bir bitkidir.  Bu nedenle halk arasında  Çin trompet sarmasiğı  denir. Adında anlaşılacağı gibi çiçekleri acem borusuna ( Amerikan trompet sarmaşığı)  göre daha büyük ve gösterişlidir ve daha az agresif ve istilacıdır. Bu nedenle küçük bahçeler için daha idealdir. Kendi kendine tırmanmaz ( hava kökleri yoktur veya azdır ),  destek ister. Ancak soğuğa daha daha az dayanıklıdır. Ülkemizde yayın değildir.  

Acem burusu ( Campsis radicans ) 
Meyve ve çiçeği 

Acem borusu, çiçek ve meyve
( Campsis radicans )

Acem borusu ( C. radicans ),  güneşli - yarı gölge yerlerde ve geçirimli, humus bakımından zengin, nemli toprakları sever. Sıcağa, kuraklığa  ve soğuğu dayanıklıdır.   Hava kökleri vasıtasıyle ağaçlara, duvarlara tırmanır. Yer altı kökleri ile çevresine yayılır, bu nedenle özellikle boru geçen yerlere dikilmemelidir. Son derece istilacı ve ağresif bir bitkidir. Daha çok bahçe kapılarına, çardaklara, kötü görünen yerlere, pergolelere ve kuruyan ağaçlara sardırılır. Mükemmel bir peyzaj bitkisidir. Balkon ve teraslarda, büyük saksılarda da yetişir. Fazla bakım istemez, zaman zaman  fazla uzayan, kötü görünen  dallarını budamak gerekir. Yurdumuzun kıyı bölgeleri için uygundur. Tohumla, çelikle ve daldırma ile  üretilir. 

Acem borusu ( Campsis radicans )
Çiçek 

Acem borusu ( Campsis radicans )
Çiçek ve yaprak 

Acem borusu ( Campsis radicans )
Çiçek

Acem borusu ( Campsis radicans )

Acem borusu, Ordu

Acem borusu( Campsis radicans )

Acem borusu ( Campsis radicans )

Acem borusu ( Campsis radicans )
Meyve ve tohum 

Acem borusu çiçekleri ( Campsis radicans )

Kaynaklar: Ağaçlar ve çalılar 1 ( Prof. Dr. Ersin Yücel ). Türkiye'nin Bütün Ağaçları ve Çalıları ( Prof. Dr. Ünal Akkemik ). Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Sevgili Bahçem ( Nejat Ebcioğlu ). Wikipedia