KOKULU MENEKŞE ( Viola odorata )

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Menekşe ( viola ), ılıman iklimlerde yetişen, yaklaşık 500 türü olan otsu bitki cinsidir. Kokulu menekşe ve hercai menekşe ( Viola x wittrockiana  )  gibi bazı türleri ve bunların melezleri süs bitkisi olarak yetiştirilir. Halk arasında menevşe, benevşe de denir. Yine, ayrı familyadan ve cinsten olan bazı süs bitkilerine, menekşe gibi koktuğu ve çiçekleri benzediği için menekşe  denir. 

Menekşe özellikle bahçelerde yetiştirilir. Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür, peyzaj çalışmalarında kullanılır.  Tek veya iki yıllık olabilirler. Mor, mavi, beyaz, sarı renklerde çiçekler açan çok fazla çeşidi vardır. Bazı menekşe türlerinin çiçekleri ve yaprakları yenir, tatlı ve salata süslemede kullanılır. Arı ve kelebekleri kendine çeker. Menekşe rengi,  adını menekşe çiçeğinden alır, mor ve kırmızı renklerin karışımından  doğar. Menekşe çiçeği saflığı ve zerafeti simgeler.  

                                                           Kokulu Menekşe 

Botanik adı Viola odorato ( Violaceae / menekşegiller  ) olan kokulu menekşe,  mor çiçekleri olan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Odorata, latince  kokulu demektir. Yurdumuzda doğal olarak yetişir.  Anavatanı Avrupa ve Asya  kıtasıdır ancak, günümüzde yetiştirildiği  bir çok yerde doğallaşmıştır. Koyu yeşil renkteki yaprakları yürek şeklinde olup kenarları dişlidir. Bazı kelebeklerin ( fritillary ) larvaları için besin kaynağıdır.  

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Çiçekleri çoğunlukla mavi ve mor renktedir ancak az da olsa  pembe veya beyaz olanlarda  vardır. Keskin ve tatlı  kokuludur,  bu nedenle 'tatlı menekşe' de denir. Doğal olarak orman kenarlarında, dere ve yol kenarlarında yetişir. Bulundukları yere göre. kışın ve ilkbaharda çiçek açar. Meyve üç kapakcıklı bir kapsüldür, tohumları karıncalar vasıtasıyla çevreye yayılır.  Kozmetik ürünlerinde ve  parfüm yapımında kullanılır. Yaprağı ve çiçeği zehirsizdir, çiğ ve pişirilerek yenir. Eskiden beri bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Kokusunun baş ağrısına iyi geldiği söylenir. 

Fazla sıcaktan ve direk güneşten hoşlanmaz, kısa süren donlara  dayanıklıdır, yarı gölge yerleri ve ağaç altlarını sever. Humus bakımından zengin, drenajı iyi nemli toprakları sever.  Gövdesi yoktur, yapraklar ve çiçek kökten çıkar. Yer üstü sürgünleri ( stolonlar ) ile etrafa  yayılır. Tohumdan ve kökten bölünerek çoğaltılır. 

Galeri : 

Kokulo menekşe ( Viola odorata ) 
Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür. 

 Kokulu menekşe  ( Viola odorata )

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Çiçek ve yaprağı 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Meyvesi / tohum keseleri 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
Ağaç diblerine dikilebilir. 

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Doğadan 

Kokulu menekşe  ( Viola odorata )
 Soğuğa dayanıklıdır. 

Bu yazım da  ilginizi çekebilir. Mavi yazıyı  tıklıyarak okuyabilirsiniz. 

Kaynaklar: Wikipedia 

MENEKŞE NİÇİN KIŞIN ÇİÇEK AÇAR ?

Menekşe niçin kışın çiçek açar ( Masal )  

Evvel zaman içinde, kalbur saman  içinde, deve tellal iken, pireler berber iken, ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken.... Kuş uçmaz kervan geçmez  bir dağda , babaannesi ile birlikte yaşıyan   Fadik adlı küçük bir kız varmış.      

Fadik'i,   annesi  doğururken  öldüğü için babaannesi  büyütmüş. Küçük kız  sabah olunca,  köpekleri Horhor'la  kırlara keçilerini  otlatmaya giderken babaannesi de  ormanandan   yiyecek, yakacak  gibi ihtiyaçlarını   toplarmış. Bu şekilde, fakir olmalarına rağmen çok mutlu bir şekilde  yaşayıp gidiyorlarmış.  Bu ıssız dağ köyünde,  dedesi ile beraber kalan Aliş adında bir çoçuk daha  varmış.   İki çoçuk hergün  kırlarda beraber  oynarlarmış.  Aliş'in dedesi çok  bilge bir insanmış,  bütün bitkileri tanır,  onlarla  konuşurmuş.     

 Fadik bir gün çok hastalanmış, babaannesi   bildiği bütün ilaçları yapmış ama  torunu bir türlü   iyileşmiyormuş.  Küçük  kız  her gün biraz daha  sararıp soluyormuş.  Aliş, dedesine   arkadaşını   iyileştirmesi için yalvarmış.  Bitkileri toplayan  Aliş'in dedesi; Fadik'i iyileşmesi için ne   yapmaları  gerektiğini sormuş.  İçlerinden birisi,   menekşe çiçeği   koklaması gerektiğini söylemiş. Ancak,    mevsim kış  olduğu için  menekşelerin çiçek açmasına daha uzun bir  zaman varmış.   

Fadik'in  babaannesi,  ormana giderken   menekşelerin  çiçek açması için dua ediyormuş.  Dönerken de,   akşam yemek yapmak için menekşelerin  taze   yapraklarından   topluyormuş.    

Menekşeler,  küçük kızın hikayesini duyunca  çok üzülmüşler. Keşke kışın çiçek açsaydık  diye hayıflanmışlar.   Rüzgar,  menekşelerin  bu içten dileğini  bitkilerin tanrıçasının  kulağına üflemiş. Flora,* bunun üzerine  bütün menekşelerinin  derhal çiçek açmasını emretmiş.  

Sabah olunca Fadik'in babaannesi  Horhor'la beraber  tekrar  ormanın yolunu tutmuş, artık torunu ölmek üzereymiş. Menekşe yaprağı topladığı yere gelince, burnuna çok güzel bir  koku gelmiş.  Eğilip çalıların altına bakınca,   karların altındaki menekşelerin  çiçek  açtığını,  kokununda   onlardan geldiğini anlamış. 

Sevinçle,  bir tutam menekşe çiçeği  toplayarak  kulubesinin  yolunu tutmuş. Menekşe çiçeklerini  koklayan Fadik,  tekrar eski  sağlığına kovuşmuş. Horhor ve keçilerini alarak çok özlediği kırlara koşmuş, Aliş'in dedesisi Fadik'in iyileştiğini görünce çok mutlu olmuş ve  artık okula gitme zamanınız geldi diyerek,  ilk derslerini  vermiş.     
İşte,  o günden sonra menekşeler çiçeklerini kışın açmaya başlamışlar.

 
Bu masalı, bu yıl  okula  başlayacak olan  sevgili torunum Asya'ya  ve okula yeni  başlayacak olan bütün  çoçuklarımıza  armağan ediyorum.  

A Kadir Bekçi, DEDEMDEN MASALLAR 

20  Ağustos 2017, Bahçeköy / Seferihisar.

* Menekşe ( viola ): Taze yaprakları sebze olarak yenen, bazı türlerinin çiçekleri güzel kokulu , otsu bir bitkidir. 

* Flora: Bitki tanrıçası ( Roma mitolojisi )