25 Haziran 2014

PEYGAMBER ÇİÇEĞİ ( Centaurea cyanus )

Peygamber çiçekleri / kültür ( Centaurea cyanus ya da cyanus segetum  )
Doğadan tanıdığım peygamber çiçeğini  ( centaurea ), bu yıl ilk defa  bahçemde de yetiştirdim. Tohumlarını ektikten kısa  bir süre sonra büyüyüp  çiçek açmaya başladılar. Bu kadar kısa bir zamanda çiçek açacağını  doğrusu beklemiyordum.

Beğeneceğinizi umduğum bu güzel kır çiçeğini,  gelin  biraz daha yakından tanıyalım.  Birde,  ben bu çiçeğe neden peygamber çiçeği dendiği konusunda hiç bir bilgiye ulaşamadım. Cins adı olan  'centaurea', Yunanca 'şifalı bitkiler' anlamına gelen  'kentauros'  kelimesinden esinlenerek üretilmiştir. Yani peygamber kelimesi geçmiyor. Tür adı olan  'cyanus' ise; peygamber çiçeğine dönüştürülmüş bir mitoloji kahramanı diye bir yerde okumuştum.
Bu konuda  bilgisi olanlar yorumları ile yardımcı olursa, izleyicilerim adına  çok memnun olurum. 

Peygamber çiçeği ( centaura ) tek bir  çiçeğin adı değildir, papatyagiller ( asteraceae ) familyasından, 500 kadar türü bulunan  tek ya da iki yıllık, otsu bir bitki  cinsinin ortak  adıdır. Türkiye'de kayıtlı tür sayısı 177 dir. Bunlardan esas peygamber çiçeği denince akla gelen  'centaurea cyanus' ( ya da  cyanus segetum ) dur. Mavi çiçekli bir bitkidir.   Ayrıca bazı centaurea türlerine de, bazı yörelerimizde   peygamber çiçeği denmektedir ( centaurea depressa, centaurea  pichleri ). Anayurdu Akdeniz havzasıdır. Bazı türleri  sadece yurdumuzda yetişmektedir, yani endemiktir.

Son yıllarda şehirlerin genişlemesi, mera ve boş arazilerin tarıma açılması, herbisitler (yabani ot ilacı ) gibi nedenlerden dolayı habitatın ( Tüm canlıların doğal olarak içinde yaşadıkları, yetiştikleri çevre.) daralmasıyla bir çok endemik bitkilerimiz gibi peygamber çiçeği türleri de yok olma riski altında kalmıştır.  Bu nedenle, endemik olan bazı peygamber çiçeği türleri mutlaka  koruma altına alınması  gerekmektedir.

Dünyada yalnız Ankara - Gölbaşı - Mogan Gölü  yakınlarında yetişen  ve halk arasında 'yanardöner çiçeği'  adı verilen peygamber çiçeği türü  ( centaurea tchihatcheffii )  bunlardan birisidir. Dünya Doğayı Koruma Birliği ( IUCN ) kreterlerine göre nesli tehlike altındadır. Yine Bern Sözleşmesine göre de  kesin korunan bitki türü listesinde yer almaktadır.

Bu çiçek hakkında daha  geniş bilgi edinmek için linki tıklayabilirsiniz..http://www.ergir.com/sevgi.htm

Çatalca peygamber çiçeği ( centaurea hermannii ),  yine sadece yurdumuzda yetişen  endemik bir türdür ve korunması gerekmektedir.

Yurdumuzun hemen çoğu yerinde doğal olarak yetişen peygamber çiçeklerine halk arasında; Mavi kantaron, Gelintacı, Taç çiçeği,  Gökbaş....v.b adlar verilmiştir.
Ayrıca peygamber çiçeği şifalı bitkiler arasında yer almaktadır, sebze olarak yenir,  arıcılık açısından da değerlidir.

Peygamber çiçeğinin ( centaurea cyanus ),  çok sayıda  bodur, uzun boylu, katmerli ve değişik renklerde çiçek açan kültür çeşitleri elde edilmiştir. Boylu türleri kesme çiçek olarak da kullanılmaktadır. Ayrıca kurutulduğunda uzun süre bozulmadan kalabilmektedir.

Toprak bakımından seçici olmayan bu çiçek güneşli yerleri ve humusca zengin gevşek toprakları daha çok tercih etmektedir. Soğuğa ve kuraklığa  dayanıklıdır.
Yetiştirilmesi oldukça kolaydır, fazla bakım istemez,  tohumdan  üretilir.

Peygamber çiçekleri ( kültür çeşitleri - centaura cyanus )

Peygamber çiçekleri ( Centaurea cyanus )
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği 
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçeği ( centaurea )
Peygamber çiçeği
Peygamber çiçekleri
Doğal olarak yetişen bazı peygamber çiçeği ( centaurea )  türleri ( Seferihisar  ).

Mavi kantaron da denilen bir tür  peygamber çiçeği
 ( centaurea cyanus )
Pembe çiçekli bir tür peygamber çiçeği türü.
Peygamber çiçeği / Gökbaş.
Peygamber çiçeği
Sarı çiçekli bir peygamber çiçeği türü 
Yararlandığım kaynaklar; Vikipedi, Türkiye Bitkileri Sözlüğü ( Ertan Tuzlacı ), Türkiye'nin Yabani Besin Bitkileri Ve Ot Yemekleri ( Ertan Tuzlacı ), Türkce Bitki Adları Sözlüğü ( Turhan Baytop )

6 yorum:

  1. Bizim burada yabanisinden bol bol var. Tek renkliler ve çok dikenliler. Şimdi kurudular.
    Ama bunlar çok güzellermiş.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Begonvilli Ev,
      Anavatanı Akdeniz havzası olduğu için peygamber çiçeği yurdumuzda da çok yaygın.Ancak yazımda da belirttiğim üzere bazı endemik türleri tehlike altında olup korunması gerekmektedir.Bu konuda ise hepimize görev düşmektedir.Selamlar,sevgiler.

      Sil
  2. Soğuğa ve kuraklığa dayanıklı çiçekler araştırıyordum ben de,
    güzelmiş bunlar...

    YanıtlaSil
  3. En iyi yanı tohum ektikten kısa bir süre çiçek açmaya başlıyor.Karışık renkli tohumlardan ekerseniz daha güzel görünüyor.Zahmetsiz,fazla bakım istemeyen bir çiçek.Selamlar,sevgiler.

    YanıtlaSil
  4. Merhabalar,Centaurea hermanii,Çatalca peygamber çiçeği'ni nerede bulabileceğim hakkında bilginiz var mı ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Önce yorumunuzu gec yayınladığım için özür dileri.Blogger'den kaynaklanan bir nedenden yeni farkettim. Adından da anlaşıldığı gibi yurdumuz da sadece İstanbul ve Çatalca taraflarında yetişiyormuş, yani endemik bir bitki. Bir adı da 'Kulindor' olarak belirtilmis ( Türkiye Bitkileri ) Dolayısıyle ancak oralarda bulunabilir. Satılan bir çiçek değil. Sevgiyle kalınız.

      Sil