24 Ağustos 2010

DATURA ( Boru çiçeği )

Datura /tatula çiçeği (Datura inoxia )
Patlıcangiller ( solanaceae ) familyasından olan datura  cinsi bitkilerin on kadar  türü bulunmaktadır. Eskiden meleklerin trompeti / brugmansya ( brugmansia suaveolens ) da datura türleri arasında   (datura suaveolens ) kabul ediliyormuş.

Tek yıllık ve otsu olan  datura türleri ( datura stramonium, datura inoxia, datura metel ), yurdumuzda hem yabani  olarak doğada, hemde  süs bitkisi olarak, kültür olarak   yetiştirilmektedir.
Halk arasında datura'ya ; tatula, boru çiçeği, şeytan elması, eşek hıyarı, dikenli elma, deli otu, dikenli ceviz, kokar ot... v.b. adlar da verilmektedir.

Datura,  yaz aylarında boru ( trompet ) şeklinde, beyaz, pembe ve mor renkli  iri gösterişli çiçekler açar. Bazı kültür türlerinin çiçekleri iki renkli ve  katmerlidir.  İri olan yaprakları kötü kokuludur (Datura stramonium / kokar ot ), meyve  kapsülleri ceviz şeklinde ve  dikenli olur.
Çoğu zaman  yol kenarlarında kendiliğinden  yetişir, ayrıca  çok sayıda  kültür  çeşitleri üretilmiştir.

Datura  sıcak iklimleri sever, soğuğa karşı dayanıksızdır. Güneşli yerlerde ve nemli, humusça zengin topraklarda iyi gelişir. Kışın gövdesi kuruyan bitki ilkbaharda  köklerinden yeniden filizlenir ve  çabuk büyür.
Tatula  tohumdan üretilir. Yetiştirilmesi kolay, bakım istemeyen bir çiçektir.

Dikkat, datura  zehirli bir bitkidir bu nedenle çıplak  elle  tutulmalıdır. Ayrıca bu bitkinin bazı türlerinin yaprak ve meyvesi ilaç yapımında kullanılmaktadır.

Datura, yarı çalı  bir süs bitkisi olan 'meleklerin borazanı / meleklerin trompeti'  denilen 'Brugmansia suaveolens'  ile karıştırılmaktadır. Bu iki bitkinin çiçeklerinin  birbirine çok  benzemesinden ileri gelmektedir. Ancak brugmansya'nın  çiçeklerinin ağzı  yere bakar ( sarkıktır )  ve çok güzel kokuludur.

Datura / tatula  çiçekleri.

Datura metel
Datura çiçeği ve  arılar
Bir adı da boru çiçeği olan datura inoxia
Yaprakları çok kötü koktuğu için bir adı da 'kokulu ot' olan datura stramonium
bitkisinin genel görünümü.
Boru çiçeği ( Datura inoxia )
 Datura stramonium çiçeği
Datura inoxia
Datura inoxia ve  meyvesi
Datura ile karıştırılan ancak ağaçsı bir bitki olan meleklerin borazanı çiçeği  (  Brugmansia suaveolens )
( Not: Bu yayın son olarak 27.8.2015 tarihinde güncellenmiştir. )

9 yorum:

  1. Bu bitkiyi yol kenarlarlarında doğal olarak yetişmiş olarak görüyordum. Çiçeklerini çok beğensem de yaklaşamıyordum pek. Acaba çocukluğumda duyduğum bir şey mi zihnimin bir köşesinde kalmış acaba. Aslında şimdi sizden öğrendim zehirli olduğunu.

    YanıtlaSil
  2. Sarkaç Hanım,
    Doğadan getirip diktiğim bu bitkinin özelliklerini bende sonradan öğrendim.Maalesef, coğrafya öğretmeni olduğum halde, birçok bitkiyi emekli olduktan sonra tanıdım.
    Selamlar.

    YanıtlaSil
  3. arkadaşlar toumu basura bire bir iyi geliyor

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tatula ( Datura ) zehrli bir bitki olduğu için kesinlikle doktor kontrolü dışında kullanılmamalıdır.

      Sil
    2. Geçen hafta tanıdığımızın 7 yaşındaki oğlu ve arkadaşı çiçeği yemişler ikisinide ailesi yol kenarında ağızları kanlı bulup hastaneye kaldırıyorlar onlar araba falan çatpmış sanmışlar çocuklar 3 gün yoğun bakımda kaldı neyse arkadaşları çiçekbyemişler demiş doktorlar midelerini yıkamış çıktılar hastaneden .5 dakka geçseymiş oluyorlarmış.bizde ilk defa öğrenmiş olduk .kotu bir şekilde

      Sil
    3. Maalesef bazı çiçekler zehirli oluyor,çoçuklarımızı hatta kendimizi bunlara karşı korumalı ve dikkatli olmalıyız..Özellikle bazı zehirli bitkiler halk arasında şifa amacı ile kullanılıyor.Bunların dozunun fazla olması yarar yerine zehirlenmelere yol açabiliyor.Evimizde yetiştirdiğimiz çiçeklerin zehirli olup olmadığını öğrenerek özelklikle çoçuklarımızı buna karşı korumalıyız.

      Sil
  4. Merhaba meleklerin borazanı çiçegi tohumu sizde mevcutmu giresun da yetişir mi

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba hemşerim,
      Brugmansia,sıcak iklimlerde yetişen bir bir bitkidir.,Karadeniz bölgesinde saksıda yetiştirebilirsiniz,kışın içeri almanız gerekir.Çelikle çok kolay üretiliyor,bende tohumu yok.çelikle üretiyorum.

      Sil