BUZ ÇİÇEKLERİ (Öğle Çiçeği)

Buz çiçeği / Aptenya ( Aptenia cordifolia  )

Şimdiki adı makasotugiller olan  Aizoaceae familyanın bir adı da  buzçiçeğillerdir. Eskiden, Mesembryanthemum / Mesembryanthemaceae  familyasını oluşturan bu bitkilere, kısaca 'mezem' denir. 

Aizoaceae ( Makasotugiller / buzçiçeğigiller  ) familyası, en az 120 cins ve 1800 türden oluşmaktadır. Bunlardan bazıları  süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Bu bitkilerden bazıları farklı cinslerden  olmalarına rağmen birbirlerine  çok fazla  benzemektedir.  Çoğu kere, yaprak ve gövde yapılarına bakılarak  uzman tarafından birbirlerinden ayırt edilebilir. Bazı türlerin  yapraklar güneşte, üzerinde buz kristalleri varmış gibi parıldar. Bu nedenden Aizoaceae türlerine genel olarak 'buz çiçeği' denmiştir.  

Buz çiçeği türlerinin büyük çoğunluğunun anavatanı Güney Afrika'dır, azda olsa Avustralya ve Güney Amerika kökenli olanlarda vardır. Tropikal ve ılıman iklimlerde yetişirler. 

Buz çiçekleri, deniz kıyılarında ( tuzlu topraklarda )  ve başka bitkilerin yetişmediği yerlerde, daha çok yer örtücü olarak yetiştirilir.  Hızlı büyüyüp yayıldıkları için, saksı çiçeği olarak yetiştirmeye pek uygun değildirler. Asma saksılarda daha çok  yetiştirilir. 

Buz çiçekleri  sukkulent bitkilerdir, ihtiyaçları olan suyu  gövde ve yapraklarında depo ederler, kuraklığa, sıcağa son derece  dayanıklıdırlar.   Bu çiçeklerin  bir özelliği de, geçe ve kapalı havalarda çiçeklerini kaparlar. Çoğu öğlen vakti çiçeklerini  açar, bu nedenle 'öğle çiçeği' de denir. Yer örtücü olmalarına rağmen üzerine basılmaz, çoğu kırılgandır.

Buz çiçekleri sıcak iklimleri ve güneşli yerleri severler, kuraklığa son derece  dayanıklıdırlar.  Fazla suyu ve  gölge yerleri sevmezler. Toprak bakımından seçici değildir, geçirimli,  taşlı,  kumlu toprakları ve deniz kıyılarını sever.  Dona karşı hassastır, tuzlu topraklarda yetişebilir.  Hızlı büyür ve yayılıcıdır. 
Buz çiçekleri fazla bakım istemez, çelikle ve tohumdan  üretilir.

Gelin şimdi de;  yurdumuzda  daha  çok yetiştirilen ve tanınan bazı  buz çiçeği  türlerini daha  yakından tanıyalım.

- APTENYA / BUZ ÇİÇEĞİ  :
( Botanik adı: Aptenia cordifolia, Mesembryanthemum cordifolium )
Aptenya ( aptenia ), yazın kırmızı - pembe renkli,  yıldız şeklinde küçük çiçekler açan sürünücü ve sarkıcı bir bit bitkidir. Buz çiçeği denince ilk o aklagelir. Kalp şeklindeki yaprakları etli ve parlaktır, güneşte parıldar. Çok hızlı  büyür.

Buz çiçeği / Aptenya  ( Aptenia cordifolia )

Buz çiçekleri adını güneşte parıldayan yapraklarından almıştır.

Alaca yapraklı aptenya ( Aptenia cordifolia  )

- KLERETUM / MEZEM / IŞILDAYAN MÜCEVHER / BUZ ÇİÇEĞİ / LİVİNGSTONE PAPAYTA
( Botanik adı:  Cleretum bellidiforme ( Eski adları :  Dorotheanthus bellidiformis / Mesembryanthemum criniflorum bellidiformis )
Kleretum ( cleretum ) cinsinin 13 türü vardır. Bunlardan en tanınmışı  Livingstone papatyası ( Cleretum bellidiforme ) dır. Tek yıllık ve yer örtücü  bir bitkidir.  Anavatanı Güney Afrika'dır.  Papatya şeklindeki çiçekleri  iki renkli olup yanar dönerdir.  Sarı, pembe, beyaz, kırmızı, mor ve turuncu renklerdedir. 
Yeşil ve etli yapraklarının üzerinde parlak noktalar bulunur.  Güneşte parlar, bu nedenle  'ışıldayan mücevher' denir. İngilizce adı ise 'Livingtone papatya' dır.

Işıldıyan mücevher ya da Livingstone papatya  ( Cleretum bellidiforme ya da
Dorotheanthus bellidiformi ) Fotoğraf alıntıdır. 

- ACEM HALISI  / DROSANTEMUM
( Botanik adı: Drosanthemum hispidum ya da Meembryanthemum hispidum )
Drosantemum hispidum, fosforlu gibi pembe renkli çiçekleri olan çok yıllık bir bitkidir. Yaprakları ince ve uzundur.  Soğuğa kısmen dayanıklıdırlar. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde iyi bir yer örtücüdür. Kol atarak yayılır ve  başka bitkilerin  yetişmesine izin vermez.

Acem halısı olarak adlandırılan  çiçeklerinin hepsi  drosanthemum  cinsinden  değildir.

Acem halısı ( Drosanthemum hispidum )

Acem halısı ( Drosanthemum hispidum )

Acem halısı  ( Drosanthemum hispidum )

Drosanthemum hispidum ( yaprakları ) 

- PEMBE ACEM HALISI /  BUZ ÇİÇEĞİ

( Botanik adı: Delosperma  cooperi )

Çiçeklenme süresi oldukca uzun süren, soğuğa ( - 20. - 30 derece  ) ve kuraklığa son derece   dayanıklı, pembe çiçekli  bir buz çiçeği türüdür. Anavatanı Güney Afrika'dır. Çubuk şeklindeki yeşil renkli  yaprakları,  bazı  buz çiçeği türlerinde  olduğu gibi güneş ışığını kırar ve yansıtır. Üzerinde buz kristali varmıış izlenimi verir. Papatya şeklinde, pembe renkli  ve tonlarında ( melezleri ), uzun ömürlü  çiçekler açar.  Tohumları diğer buz çiçeği  türlerden farklı olarak koruyucusuzdur, yağmurda açılır.  Toprak üzerinde kök salarak  yayılır, iyi bir yer örtücüdür, ancak üzerine basılmaz. Asma saksılarda da yetiştirilir. Güneşli, kuru ve geçirimli toprakları sever, toprağı kurudukca sulanır. Tohumla ve çelikle üretilir.

Pembe acem halısı / Buz çiçeği
( Delosperma cooperi )

Delosperma cooperi
( çiçek, meyve ve yaprak )

- LAMPRANTUS / ŞEBNEM ÇİÇEĞİ / DAMAT MENDİLİ / DAMAT BOHÇASI
( Botanik adı: Lampranthus roseus / Mesembryanthemum roseus. )
Lampranthus, latince 'parlayan  çiçekler' demektir. Çok fazla türü bulunmaktadır. Papatya şeklinde pembe, mor, sarı, kırmızı, turuncu renkli  çiçekleri çok gösterişli olup göz kamaştırır.  Yaprakları ince ve uzundur, dikine büyür. Yılda bir kez, ilkbaharda, çok yoğun  çiçek açar. Ayrı cinsten olmalarına karşı,  'delosperma' ya   çok benzer. En tanınmış türü halk arasında damat mendili ya da damat bohçası da denilen  'Lampranthus roseus' tur.

Damat mendili ya da damat bohçası
( Lampranthus roseus ) 

Lampranthus roseus / Mesembryanthemum roseus 

Lampranthus roseus- yaprak ve gövdesi.

- MALEPHORA / MALEFORA / BAKIRLI MESEMB

Malefora ( Malephora crocea ) 

( Botanik adı: Malephora crocea / Mesembryanthemum malephora )
Malephora  crocea , Makasotugiller ( Aizoaceae ) familyasından, çok yıllık, sukulent  bir bitkidir. Yer örtücü olarak kullanılır.  Saksı ve iç mekanlar için pek uygun değildir.  Üçgen şeklinde, soluk mavi renkli   yaprakları vardır,  yıl boyu, papatya şeklinde, parlak turuncu, kırmızı ve sarı tonlarda  çiçek açar.  Anavatanı Güney Afrika'dır. Avustralya, Kaliforniya, Meksika gibi bazı ülkelerde doğallaşmıştır. Akdeniz ıklimi görülen ülkelerde,  bahçelerde süs bitkisi olarak  yetiştirilmektedir.  Soğuğa ve kuraklığa  dayanıklıdır,  ancak dondan korumak gerekir.   Kök atarak etrafına yayılır. Güneşli yerleri ve kuru toprakları  sever,  suyu fazla  sevmez.  Arıları kendine çeker. Fazla bakım istemez, güneşli yerleri ve geçirimli kumlu toprakları sever. Tohumla ve çelikle üretilir.

Malephora / Malefora ( Malephora  crocea ) 

Malephora / Malefora ( Malephora  crocea ) 

Malephora / Malefora ( Malephora  crocea )

Malephora / Malefora ( Malephora  crocea ) 
Tohum kapsülü ve yaprakları

- TURŞU  ÇİÇEĞİ 

Turşu çiçeği ( Delosperma echinatum )

Botanik adı: ( Delosperma echinatum ): 

Güney Afrika kökenli sukulent bir bitkidir. Yapraklarının üzerinde  küçük beyaz ve yumuşak tüyler vardır. Minyatür salatalıklara veya turşuya benzer, tombul yapraklıdır. Bahar ve yaz aylarında narin sarı renkli çiçek açar. Askılı saksılar için idealdir. Bol güneşli ve aydınlık yerleri sever, dona karşı hasastır. Gövde veya dal çeliği ile üretilir.

- RUSKİYA, YILDIZ HALI 

Ruskiya, Yıldız halı ( Ruschia strubeniae ) 

 Botanik adı: Ruschia strubeniae  veya Ruschia maxima

Çok yıllık, çalı formlu, sukulent bir bitkidir. Papatya şeklinde pembe renkli çiçekler açar. Bitki genel olarak cins adı ile ile bilinir. Yetiştirme şartları diğer buz çiçeği türleri gibidir.

ÖNEMLİ NOT: Değerli bitki severler, daha önce burada yer alan KARPOBROTUS ( Carpobrotus )  cinsi buz çiçeği ( Kazayağı, Makasotu  türlerini güncellenerek yeni bir sayfaya taşıdım.  Burayı tıklıyarak,  bu buz çiçeği türlerini de tanıyabilirsiniz.   

Kaynaklar: Kaktüsler ve Diğer Etli ( sukulent ) Bitkiler ( Nejat Ebcioğlu ). Wikipedia