12 Ağustos 2014

VANİLYA KOKULU BİR ÇİÇEK. & HELİOTROPİUM

Yalancı vanilya çiçeği ( Heliotropium arborescens ya da Heliotropium peruvianum )
Vanilyayı bilirsiniz; Kokusu nedeniyle sevilen bir baharattır. Ayrıca güzel koktuğu için kozmetik sanayinde de kullanılmaktadır

Bugün ben de size vanilya gibi kokan,  güzel bir çiçekten söz etmek istiyorum. Üstelik bu çiçeğin yetiştirilmesi çok kolay ve uzun ömürlü.

Bir adı da yalancı vanilya olan bu çiçek nedense  yurdumuzda çok  fazla tanınmıyor. Bu çiçeğin çok yıllık bir sarmaşık olan ve meyvelerinden 'vanilin' adı verilen baharat  elde edilen  vanilya bitkisiyle ( vanilla planifolia )  hiç bir ilgisi yok. ( Burada şunu da belirteyim; Bu bitkiden elde edilen doğal vanilya çok pahalı olduğu için piyasadaki ürünlerin  çoğu yapay ve  sentetiktir. )
Kokusu nedeniyle bu çiçeğe yurdumuzda  'yalancı vanilya' ya da 'bahçe vanilyası' denmektedir. Latince adından dolayı  'güneşçiçeği' de denir.

Bilimsel adı 'Heliotropium arborescens' veya 'Heliotropium peruvianum' olan yalancı vanilya hodangiller ( boraginaceceae ) ailesindendir. Anavatanı  Peru'dur.
Heliotropium cinsi bitkilerin 250 kadar türü vardır, sıcak ve ılıman  iklimlerde yetişirler ve  hepsi de zehirli bitkilerdir.

Bahçede ve saksıda yetiştirilebilen yalancı vanilya, genel olarak  mor renkli, kokulu çiçekler açar. Azda olsa beyaz, sarı, lila renkte çiçek açan çeşitleri de vardır. Bazı kültivarları uzun  boyludur.
Buruşmuş gibi duran koyu  yeşil yapraklarını kışında dökmez. Çiçekleri uzun ömürlü ve kokulu olduğu için vazolarda da çok güzel durur. Bitkinin kuruyan çiçekleri kesilirse, çok daha fazla  çiçekli kalması sağlanabilmektedir.

Yalancı vanilya çiçeği; Verimli, drenajı iyi olan nemli toprakları ve aydınlık güneşli yerleri sevmektedir. Yazın öğle güneşinden korunmalıdır.

Bu bitkinin bir özelliği de,  ayçiçeği gibi gün içinde güneşi takip etmesidir. Bu nedenle  'güneşçiçeği' adı verilmiştir. Bitkinin ingilizcedeki  adı ise, kedi gibi güneşli yerleri sevdiğinde dolayı 'kediotu' dur.

İkisi de güneşli yerleri çok seviyorlar.
Bir adı da kediotu olan yalancı vanilya çiçeği ve kedimiz  Sincap. 
Bir adı da güneşçiçeği olan yalancı vanilya çiçeği
Yalancı vanilya genel olarak tek yıllık bir çiçek olarak   yetiştirilmektedir. Kışın soğuktan   korunursa çalılaşarak uzun ömürlü bir bitki olmaktadır. Çelikle ve tohumdan üretilir.

Yararlandığım kaynaklar. Bahçe Çiçekleri ( Nejat Ebcioğşlu )

Not. Yazın, yol kıyılarında, tarlalarda sıkça rastladığımız, akrep kuyruğu gibi uzun, beyaz çiçekli, yayılıcı bir ot  olan Akrep otu / beyaz bambul  ( Heliotropium europaeum ), yalancı vanilya ile yakın akrabadır. Ayni zamanda tıbbi  olan bu bitki,  böcek zehirlenmelerine karşı kullanılmaktadır.

Beyaz bambul da denilen akrep otu ( Heliotropium europaeum )
yalancı vanilya çiçeği ile yakın akraba bir bitkidir.

2 yorum:

  1. yapraklarının ucu neden karariyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kısaca heliotrop adı verilen bu çiçek çok yıllık bir bitki olmasına rağmen, mevsim çiçeği olarak yetiştirmek gerekiyor. Çünkü, sonbaharda bitkide bozulmalar başlıyor. Dediğiniz sorun şimdi( kışın ) olduysa, fazla sıcak ve havasız bir odada olduğu için olabilir. Daha serin ve havadar bir yere koyabilirsiniz. Yazın yine fazla işık / güneş ve sıcaklıktan ileri gelebilir. Daha az ışık / güneş alan serin bir yere koyabilirsiniz. Mineral eksiklikleride neden olabilir.

      Sil