İzmir kekiği olarak da bilinen bilyalı kekik ( Origanum onites ya da Origanum smyrnaeum ),
ballibabagiller (
Lamiaceae ) familyasından, çok yıllık ve otsu bir bitki türüdür. Baharda, şemsiye görünümünde, uzaktan bakınca kar yağmış gibi görünen, beyaz renkli ve güzel kokulu çiçekler açar, bu nedenle '
beyaz kekik' de denir. Bilyalı ( bilyeli de dinir ) kekik adı; küremsi, top top çiçek yapılarından gelir.
Bilyalı kekik aslında kekik türü değildir,
mercanköşk ( origanum ) türüdür. Yurdumuzda oldukca yaygın bir bitkidir, bu nedenle her yörede değişik adlarla bilinir.
Bilyalı kekik ( Origanum onites ), bazı yörelerimizde şu adlarla bilinmektedir.
Ak kekik (
Aydın,
Muğla ),
Arı kekiği ( Muğla ),
Ayaklı kekik (
Balıkesir, Çanakkale ),
Beyaz kekik (
Denizli, Muğla ),
Dağ kekiği (
Antalya,
Manisa, Muğla ),
Deli kekik ( Çanakkale, Muğla ),
Eşek kekiği (
Isparta, Muğla ), Fakirkatığı ( Manisa ),
Güve kekiği (
Burdur ),
Güvey otu ( Balıkesir ), İncir kekiği ( Manisa, Muğla ), İzmir kekiği ( Çanakkale, İzmir ),
Kara kekik ( Manisa, Muğla ),
Karabaş kekik ( Aydın ),
Kekik ( Antalya, Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, İzmir, K.Maraş, Manisa, Muğla ),
Mercanköşk ( Balıkesir Çanakkale ),
Taş kekiği ( Antalya ), Taş kekik ( Antalya, Balıkesir, Çanakkale ),
Topanbaşlı kekik ( Muğla ), Tulu kekik ( Manisa ), Yemiş kekiği ( Manisa )
Yurdumuz kekik ( thymus ) türleri bakımından çok zengin bir ülkedir. Nitekim dünyada en fazla kekik Türkiyr'de yetişmektedir. Bunun da büyük bir kısmını, yukarıda belirttiğim gibi bir mercanköşk türü olan bilyalı kekik oluşturmaktadır.
Daha çok baharat ve çay olarak kullanılan kekik, ballıbabagiller ( Lamiaceae ) familyasının değişik cinslerinden ve türlerinden elde edilir. Beyaz ve pembe renkli olup, kendine has bir kokusu vardır.Türkiye'de yaklaşık olarak, değişik cinslere mensup 35 kadar kekik türü bulunmaktadır.
 |
Bilyalı kekik, gösterişli ve güzel kokulu çiçekleri
nedeniyle süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir. |
Gerçek kekik, ballıbabagillerin 'thymus' cinsini oluşturan bitki türlerinin ortak adıdır. Ancak, geniş anlamda / ticarı olarak; mercanköşk ( origanum ), kayakekiği ( satureja ), zahter ( thymbra ) ve beyaz kekik ( coridothymus ) türlerinden elde edilen baharatlara da kekik denir.
Bütün bu bitkilerin ortak özelliği ise, güzel kokulu ve uçucu yağ ihtiva etmiş olmalarıdır.
Kekik, ayni zamanda tıbbi bir bitkidir. Solonum, dolaşım, sindirim ve deri hastalıklarına iyi gelmektedir. Kekik çayı, kekik yağı ya da kekik suyu yapılarak da kullanılmaktadır. Eski Mısırlılar tarafından mumyacılık kullanılmıştır.
Kekik süs bitkisi olarak da yetiştirilir. bazı zararlı böceklerin bahçelere gelmesini engeller. Tüm uçucu yağ taşıyan bitkiler de olduğu gibi; kekik aromasının en fazla olduğu öğle vakti toplanmalı ve serin bir yerde kurutulmalıdır.
 |
Bir adı da İzmir kekiği olan bilyalı kekik (Origanum onites)
Seferihisar, İzmir |
 |
Bir tür mercanköşk olan bilyalı kekik, Seferihisar
( Origanum onites ) |
Bilyalı kek, çayır esmeri ( Maniola telmessia ) kelebeklerini ve arıları kendine çeker.
Bilyalı kekik ve çayır esmeri ( Maniola telmessia ) kelebekleri. İyi seyirler.
 |
Bilyalı kekik, çayır esmeri ( Maniola telmessia)
kelebeklerin en sevdiği bitkilerden biridir. |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebekleri. |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebekleri |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebekleri |
 |
| Bilyalı kekik ve Maniola telmessia |
 |
| Ayrılmaz ikili, bilyalı kekik ve çayır esmeri |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
 |
| Bilyalı kekik ve çayır esmeri kelebeği |
Yararlandığım Kaynaklar:
1 . Orta Anadolu Kalkınma Ajansı Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Sektör Raporu, 2015
2. Türkiye Bitkileri Sözlüğü, Prof. Dr. Ertan Tuzlacı
3. Türkçe Bitki Adları, Turhan Baytop
