 |
| Sinameki çiçeği ( Senna corymbosa ) |
Sinameki ( senna ), sıcak ve tropikak iklimlerde yetişen, baklagiller ( Fabaceae ) familyasından, çoğu çalımsı bir bitki cinsidir. Bütün dünyada yetişen 350 kadar türü vardır. Bunlardan bazı türleri eskiden beri tıbbi amaçla kullanılmakta olup ticareti yapılmıştır. Çöl veya sıcak tropikal iklimleri sever, yurdumuzda doğal olarak yetişmez. Eski cins adı 'cassia' dır. Ancak günümüzde bütün sinameki türleri 'senna' cinsinde toplanmıştır.
 |
| Süs bitkisi olarak yetiştirilen Arjantin sinamekisi ( Senna corymbosa ) |
Arjantin sinamekisi ( Senna corymbosa) ise, yaprakları ve çiçekleri güzel olduğu için, dünyaya süs bitkisi olarak yayılmıştır.
Anavatanı Amerika ( Arjantin, Uruguay, Brezilya ) olan Senna corymbosa, her dem yeşil, 3 m metreye kadar boylanan, sık dallı küçük bir ağaçtır. Halk arasında; çiçekli sinameki, salkım çiçekli sinameki, Arjantin sinamekisi. düğün çiçeği çalısı gibi adlarla da bilinir.
Doğal olarak tropikal iklimlerde ve çöllerde yetişen Arjantin sinamekisi, Akdeniz ve ılıman ıklim tiplerine de uyum sağlamıştır. Peyzaj bitkisidir. Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerimizde park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Sonbaharda yoğun bir şekilde, salkım halinde, parlak sarı renkli çiçekler açar. Bileşik yapraklıdır, ezilince kötü kokar. Meyve, içinde 4 - 10 tohum bulunan bir bakladır.
Arjantin sinamekisi, güneşli ya da yarı gölge yerleri ve geçirimli, kuru toprakları tercih eder. Kuraklığa ve soğuğa kısmen dayanıklıdır ( - 8 derece ), daha soğuk yerlerde saksıda yetiştirilir. Budamaya yatkındır, form verilir.
Sinameki fazla bakım istemez, daha çok bahçelerde peyzaj bitkisi olarak kullanılır. Tıbbi olarak
Çelikle, kökten ayırarak ve tohumdan üretilir.
Tıbbi amaçla yetiştirilen iki önemli sinameki türü vardır.
- İskenderiye sinamekisi ( Senna alexandrina* ): Mısır, Hindistan, Arabistan Yarımadası ve Somali'de yetişmektedir. Kışın yapraklarını döker, 1 - 2 m boylarında küçük bir çalıdır. Tıbbi değeri en yüksek kabul edilen ana türdür. Kurutulan yaprakları ve tohumları kabızlık tedavisinde müshil ilacı olarak kullanılır. Mısır'ın İskenderiye limanından Avrupa ve Asya'ya taşındığından adına Senna alexandrina* / 'İskenderiye sinamekisi / sennası' denir.
- Hindistan sinamekisi ( Senna angustifolia ): Hindistan ve Pakistan'da yetiştirilen ve eczacılıkta kullanılan diğer bir türdür.
Genel olarak tıbbi sinameki türlerine hepsine İskenderiye sinamekisi ( Senna alexandrina ) denir.
Arapça adı 'sena' olan bu bitkinin adı, Avrupa dilleerine 'senna' olarak geçmiştir. Türkçe adı olan sinameki kelimesi ise; senna ve Mekke kelimelerinden türetilmiştir. Osmanlıdevleti bitkilere yer eklerdi, bu bitkinin en kalitelisi Mekke'den geldiği için, Mekke'den gelen sena anlamına gelen Sena - i Mekke denirmiş ( Mekke sinamekisi / sennası demektir ). Zamanla halk arasında bu kelime yuvarlanarak 'sinameki' şeklini almış.
Sinameki ( senna ) baklagiller ( Fabaceae ) familyasından olduğu için, köklerinde azot toplayarak toprağı gübreler ve diğer bitkiler için de yararlı olur. Tıbbi bir bitkidir, çayı olur, yaprakları ve meyveleri müshil ilacı ve mantar ilacı olarak kullanılır. Halk arasında melenkoli, baş ağrısı, cilt hastalıkları gibi bir çok hastalık içinde kullanılır. Aktarlarda yaprakları müshil ilacı olarak satılmaktadır.
Türkçede çok mızmız, soğuk ve sevimsiz insanlara mecazi olarak sinameki denmesinin sebebi; bu bitkininçayı bağırsakları bozup insanı karın ağrısıyla huysuz, keyifsiz ve mızmız bir hale getirmesinden dolayı denir.
 |
| Sinameki / Arjantin sinamekisi ( Senna corymbosa ) |
 |
| Arjantin sinameki çiçeği /yakın çekim ( Senna corymbosa ) |
 |
| Sinameki bitkisinin çiçek ve bakla şeklindeki meyveleri ( Senna corymbosa ) |
 |
| Arjantin sinamekisi ( Senna corymbosa ) |
Yurdumuzda doğal olarak yetişen patlangaç çalılarına ( Colutea arborescens ), dış görünüşü sinamekiye çok benzediği içn 'yalancı sinameki' de denir. Ancak, bu bitki sinameki ( senna ) türü değildir ve zehirlidir. Bu nedenle kesinlikle tıbbi amaçla kullanılmaması gerekir. Ayrıca aşağıda fotoğrafı görülen bu bitkiyi burayı tıklıyarak tanıyabilirsinz.
 |
| Yalancı sinameki de denilen patlangaç çalısı ( Colutea cilicica ya da C. arborescens ). |
*Eş adları: Cassia ( senna ) angustifolia, Cassia ( senna ) acutifolia, Cassia senna, Senna aculifolia,
Kaynaklar: Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Türkiye'nin Bütün Ağaçları ve Çalıları ( Prof. Dr. Ünal Akkemik ). Ağaçlar ve Çalılar 1 ( Prof. Dr. Ersin Yücel ). Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi ( Oktay Mete ). Vikipedi.
