 |
| Yer kirazı ya da altın çilek bitkisinin genel görünümü ( Physalis peruviana ) |
Yurdumuzda yer kirazı ya da altın çilek olarak bilinen Physalis peruviana, patlıcangiller ( Solanaceae ) familyasının physalis ( güveyfeneri ) cinsinden, çok yillık ve otsu bir bitkidir. Anavatanı Güney Amerika'dır ( And Dağları ). Meyve ve süs bitkisi olarak dünyaya dağılmıştır. Bu cinsin esas kültür olarak yetiştirilen türüdür. Ilıman ve sıcak ülkelerde yetiştirilir.
Bazı Güveyfeneri ( Physalis ) türleri yurdumuzda doğallaşmıştır. Ancak, bunları yer kirazı ( Physalis peruviana ) ile karıştırmamak gerekir. Zira, bu bitkilerin olgunlaşmış meyveleri dışındaki kısımları çok zehirlidir ve ticarı ve ekonomik açıdan fazla bir değerleri yoktur. Her ne kadar bazı kaynaklarda bu bitkilerin de, olgunlaşmış meyvelerinin yendiği yazsada, yer kirazı dışındakileri yememek gerekir.
Yer kirazı çeşitli iklimlere, rakımlara ve topraklara uyum sağlıyan bir bitkidir. Güneşli ve yarı gölge yerleri sever, fazla sıcağı sevmez, dona karşı çok hasastır, en hafif bir dondan etkilenir. Bu nedenle daha çok tek yıllık bir bitki olarak yetiştirilir. Toprak konusunda seçici değildir, verimli, geçirimli ve nemli toprakları tercih eder. Çok kırılgandır, destek ister. C vitamini, fosfor, potasyum ve fenolik bileşikler bakımından zengindir. Halk arasında sıtma, astım, hepatit, idrar söktürücü ve romatizma gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır.
Yurdumuzun çoğu yeri, yer kirazı yetiştirmeye oldukça uygundur. Bu nedenle; gittikçe değeri artan bu meyvenin, bazı yörelerimiz için 'alternatif ürün' olacağı sanılmaktadır.
Yer kirazı çeşitli iklimlere, rakımlara ve topraklara uyum sağlıyan bir bitkidir. Güneşli ve yarı gölge yerleri sever, fazla sıcağı sevmez, dona karşı çok hasastır, en hafif bir dondan etkilenir. Bu nedenle daha çok tek yıllık bir bitki olarak yetiştirilir. Toprak konusunda seçici değildir, verimli, geçirimli ve nemli toprakları tercih eder. Çok kırılgandır, destek ister. C vitamini, fosfor, potasyum ve fenolik bileşikler bakımından zengindir. Halk arasında sıtma, astım, hepatit, idrar söktürücü ve romatizma gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır.
Yurdumuzun çoğu yeri, yer kirazı yetiştirmeye oldukça uygundur. Bu nedenle; gittikçe değeri artan bu meyvenin, bazı yörelerimiz için 'alternatif ürün' olacağı sanılmaktadır.
 |
| Yer kirazı - meyve ( Physalis peruviana ) |
Physais peruviana'nın meyvesi bir kese içinde bulunur ve kiraza benzer, olgunlaştığı zaman turuncu renkli olur. Kendine has bir kokusu ve mayhoş bir tadı vardır.
Taze ve kurutularak yendiği gibi reçeli, salatası da yapılmaktadır. Ancak, esas popüler olmasının nedeni; vücuda tokluk hissi verdiği için, diyet olarak kullanılmasından ileri gelmektedir.
Yer kirazı tohumdan üretilmektedir. Yetiştirilmesi çok kolaydır, fazla bakım istemez.
Taze ve kurutularak yendiği gibi reçeli, salatası da yapılmaktadır. Ancak, esas popüler olmasının nedeni; vücuda tokluk hissi verdiği için, diyet olarak kullanılmasından ileri gelmektedir.
Yer kirazı tohumdan üretilmektedir. Yetiştirilmesi çok kolaydır, fazla bakım istemez.
 |
| Olgunlaşmamış yer kirazı meyvesi ( Physalis peruviana ) |
 |
| Yer kirazı - çiçeği ( Physalis peruviana ) |
 |
| Olgunlaşmış yer kirazları ( Yabani türlerinin kesesi kırmızı renkli olur. ) |
 |
| Yer kirazı ya da altın çilek meyvesi ( Physalis peruviana ) |
Yurdumuzda Yetişen Diğer Güveyfeneri ( Physalis ) Türleri Şunlardır:
 |
| Güvey feneri ( Physalis alkekengi ) |
- Güvey feneri ( Physalis alkekengi / Alkekengi officinarum ): Yurdumuzun bazı yörelerinde doğal olarak yetişen otsu bir bitkidir. Gelinfeneri, kandil otu gibi yöresel adlarla da bilinir. Bazı kaynaklarda meyvelerinin yendiği belirtilmekle beraber, bitki genel olarak zehirli olduğu için dikkatli olmak gerekir. Çok yıllık olup çiçekleri beyaz renklidir. Nemli yerlerde yetişir, soğuğa dayanıklıdır. Meyve keseleri olgunlaşınca kırmızı bir renk alır. Tıbbi amaçla ve süs bitkisi olarak yetiştirilir.
 |
| Güvey feneri ( Physalis alkekengi ) Olgunlaşmış meyvesi |
 |
| Güvey feneri çiçeği ( Physalis alkekengi / Alkekengi officinarum ) |
 |
| Güvey feneri - meyvesi ( Physalis alkekengi ) |
- Hışhış çiçeği / Çukurova fener otu ( Physalis angulata ): Tek yıllık, geniş yapraklı ve otsu bir bitkidir. Yeşil renkli olan meyveleri tam olgunlaşınca hafif turuncu - sarı renkli olur. Çiçekleri küçük ve sarımsı renklidir. İstilacı ve zararlı bir ot kabul edilir. Meyveleri olgunlaşmadan yenmez. Bitkinin meyveleri dışındak bütün kısımları zehirlidir.
 |
| Hışhış çiçeği ( Physalis angulata ) |
 |
| Hışhış çiçeği - meyve ( Physalis angulata ) ( Tam olgunlaşan meyvelerin rengi açık sarı olur ) |
- Meksika yer kirazı, Tomatillo,Pırıp,( Physalis philadelelphica ): Meksika ve Orta Amerika'ya özgüdür. Yerli halk tarafından dometes yerine kullanılmıştır. Olgunlaşmış meyveleri dışındaki kısımları zehirlidir. Harran ve Şanlıurfa illerimizde doğallaşmıştır, istilacı ve zararlı bir bitkidir.
- Bük sarmaşığı ( Physalis pubescens ): Brezilya kökenlidir. İnka eriği de denir. Olgunlaşan meyveleri dışındaki kısımları zehirlidir.
Kaynaklar: Wikipedia. İnternet siteleri.
