 |
Venüs sinekkapanı ( Dianeae muscipula )
Sinek konduğunda hızla kapanır.
|
Azot bakımdan fakir, asidik ve minarelsiz topraklarda ( bataklık ) yaşıyan bazı bitki türleri, ihtiyaçları olan bu besinleri yakaladıkları böcek ve diğer küçük canlıları sindirerek karşılarlar. Bu şekilde yaşıyan / beslenen bitkilere
etçil, böcekçil ya da etobur bitki denir. Ancak bu bitkiler tamamen etle beslenmezler, enerjilerini normal bitkiler gibi kendileri üretir yani asalak değildirler.
Zamanla evrimleşen bu bitkiler, koku, salgı ve renkleri kullanarak kurbanlarını kendine çekerler. Daha sonra kurbanlarını; kurdukları değişik şekillerdeki tuzaklarla ( kapan, yapışkan sıvı, içi sulu kuyu, kese ) düşürerek hapsederler ve salgıladıkları enzimlerle avını parçalayarak ihtiyaçları olan azot ve minarelleri karşılarlar.
En populer Etçil Bitkiler Şunlardır:
 |
| Venüs sinek kapanı ( Dianeae muscipula ) |
-Venüs sinek kapanı ( Dianaea muscipula ): Evlerde en çok yetiştirilen, populer bir süs bitkisidir. Sinek ve küçük hayvanları yakalayan, yüzeyinde duyarlı tüyler bulunan çift yaprakları vardır, böcek bu tüylere dokunulduğunda yapraklar hızla kapanır ve salgıladığı enzimlerle parçalanarak sindilmektedir. Anavatanı Amerika Birleşik Devleti'dir.
 |
Beyaz ibrikli etçil bitki / Beyaz tepeli sürahi bitkisi
( Sarracenia leucophyila )
|
- İbrikli Bitkiler, Su ibriği (
Nepenthes ) ve İbrik otu ( sarracenia ): Bu bitkiler akraba olmasalar da avlarını yakalama şekilleri birbirlerine benzer. Bu bitkiler, içi kaygan bir sıvı dolu renkli sürahilere benzerler. İbrik otu ( nepenthes ) yağmur ormanlarında ağaçlardan aşağıya renkli ibrikler sarkıtır. Kuzey Amerika bataklıklarında yaşıyan kuzeni sarracenia ise topraktan gökyüzüne doğru uzanan dik borular şeklinde kuyular kurar.
 |
| Mor ibrikotu ( Serracenia purpurea ) |
 |
Avustralya sürahi bitkisi
( Cephalotus folicularis ) |
Böcekler ibriğin ağzında ve kapağın altındaki tatlı bitki özünü yemek için gelir ve kuyuların kenarında gezerken ayakları kayarak kuyunun dibine düşerler. İbrik veya sürahi şeklindeki yapraklarının içi kaygan bir sıvı doludur. İçine düşen böcekler burada boğulur ve sindirilir.
 |
Tereyağı otu / Yağ çanağı bitkisi
( Pinguicula moranensis / P. cyclosecta 'Casper' )
|
- Yapışkan tuzaklar: Yağotu / Yağ çanağı ( Pinguicula ): Evde en kolay yetişen etobur türdür. Afrika menekşesini andıran etli, parlak yaprakları vardır. Mor, pembe veya beyaz renklerde, gösterişli çiçekler açarlar. Pinguicula'nın yaprak yüzeyi çok küçük salgı bezleriyle kaplıdır, bu bezler yaprağa yağ sürülmüş gibi ıslak ve ve parlak bir görüntü verir. Salgı kokusuna gelen sinekler, yaprağa konduğu anda yapışkan sıvı ile yakalanır ve salgıladıkları enzimlerle böceği parçalayıp sindirerek, ihtiyacı olan azot ve mineralleri alır.
Bu cinsin, Türkiye'de de doğal olarak iki türü yetişir.
Balkan yağotu ( P. balcanica ), Uludağ ve Torosların yüksek, nemli ve sulak yerlerlerde yetişir.
P. crystallinai, yurdumuzda doğal olarak yetişen bir başka yağotu türüdür.
 |
Tereyağı otu ( Pinguicula 'Tina )
Pinguicula agnatax x P. zechen )
|
Yağ çanağı bitkisinin ilginç ve basit bir üreme şeklidir vardır. Bir yaprağı koparıp nemli bir toprağın üzerine koyunca, bir kaç hafta sonra kopan yaprağın ucunda yeni bitkiler filizlenmektedir.
 |
Güneşgülü ( Drosera rotundifolia )
|
- Güneşgülü ( Drosera rotundifolia ): Droseraceae familyasındandır. Sinek kapanı bitkisi ( Dionaea muscipula ) ile akrabadır. Yapraklarının üzerinde uzun tüyler vardır ve bu tüylerin ucunda sinekleri kendine çekmek için parlak / yapışkan çiy damlacıkları bulunur. Böcek yakalandığında drosera'nın tüyleri ve hatta tüm yaprağı avının etrafını sarar ve sindirir.
Drosera rotundifolia ( yuvarlak yapraklı drosera ), İstanbul'un Anadolu yakasında ve Karadeniz bölgemizin yüksek, nemli yerlerinde doğal olarak yetişmektedir. Nadir bir tür olduğu için korunması gerekmektedir.
Charles Darwin, 'Böcekcil Bitkiler' adlı eserinde güneşgüllerinin böcek yakalama ve sindirme özelliklerini anlatmıştır.
- Keseliot / kabarcık otu ( Ultricularia ): Bu gruba giren etçil bitkiler, durgun su altlarında ya da çok çamurlu zeminlerde yaşamaktadır. Yapraklarında bulunan küçük keseler ( tuzaklar ) sayesinde su altındaki mikroorganizmaları ve küçük böcek larvalarını vakumlayarak yakalayıp sindirirler. Yurdumuzda da bazı türleri doğal olarak yetişmektedir.
İnsanlar tarafından merak konusu olmuş bu bitkileri yetiştirilmesi de normal bitkilerden daha farklı olup, kolay değildir. Ev içinde en çok, eğlenceli bir bitki olan venüs sinek kapanı yetiştirilmektedir. Bu bitkinin, günde 3 - 4 saat direk güneşi alması, saf ve yağmur suyu ile sulanması, çeşme suyu kesinlikle kullanılmaması ve pH değeri düşük torf ve perlit karışımı toprak kullanmak gerekmektedir. Bazı etçil türler kış uykuda geçiriler.
Kaynaklar: Wikipedia. Bitkiler Dünyası ( Laura Howell, Kirsteen Rogers, Corinne Henderson ). Bitkiler ( Eleur Star )
