 |
| Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum ) |
Bu kır çiçeğini tanımaya; isterseniz adından başlıyalım. Neden ? Sulak yerlerde, dere kıyılarında yetişen ve kırmızı / pembe renkli çiçek açan bu bitkiye halk arasında hasanhüseyin çiçeği denir. Başka bir ifade ile bu çiçeğe adını veren hasan hüseyin kimdir.
Doğada yanından geçip gittiğimiz her bitkinin, aslında bir hikayesi vardır. Bu çiçeğin hikayesi de tarihte yaşanmış olan acı bir vakaya, kerbela* olayına dayanır.
Hasan ve Hüseyin, Hz. Muhammed'in; 'Onlar benim dünyada kokladığım iki çiçeğimdir' dediği torunlarıdır. Kerbela'da Fırat Nehri'nin kenarında, önce susuz bırakılmaları ve sonra da öldürülmeleri müslümanlar arasında hiç bir zaman unutulmamıştır. Bu zarif bitki, doğada her zaman sulak alanların, derelerin ve nehirlerin yanı başında yetişir. Anadolu insanı, çiçeğin su kenarlarında yetişmesini, Fırat Nehri kenarında ( Kerbela çölünde ) günlerce susuz bırakılarak şehit edilen imam Hüseyin ve Ehlibeyt'in* o hüzünlü hatırasına bağlamıştır. Bitkinin taç yapraklarının pembesi - kırmızıya çalan rengi Kerbela çöllerinde akan kanı ve ızdırabı simgeler. Halk inancında, su kenarında biten bu mahsun çiçeklerin, nehrin kenarında susuz şehit düşen imam Hüseyin ve Ehlibeyit'inin anısını yaşattığına inanılır. Fırat kenarında bir mahsun çiçek.
 |
| Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum ) |
Gelin şimdi de bu kır çiçeğini daha yakından tanıyalım. Botanik adı Epilobium hirsatum olan bu bitki, küpeçiçeğigiller ( Onagraceae ) familyasının yakıotu ( epilobium ) cinsine mensup olup, iki yıllık ve otsu bir bitkidir. Bir adı da 'tüylü yakı' otudur. İngilizce adı 'tüylü söğüt otu' dur. Eski adı Epilobium angustifolium olan Chamerion angustifolium ile yakın akrabadır. Afrika, Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde doğal yayılış gösterir, Amerika ve Avustralya'da doğallaşmıştır.
Kökleri ve yaprakları, eskiden halk tıbbında sakinleştirici olarak kullanılmıştır. Müsilaj ve tanen içerir. Hıçkırık ve astım tedavisinde kullanılır.
Cins adı eski Yunanca lob üzerinde anlamına gelir. Taç yapraklarının yumurtalığın üzerinde olduğunu işaret eder. Tür adı olan hirsutum kelimesi ise Latince'de tüylü anlamına gelir. Bitkinin gövde ve yapraklarının tüylü olduğunu belirtir. Boyu 2 metreyi bulur, dallanarak büyür, yapraklarının kenarı tırtıklıdır. Çiçek kurulu gevşek bir salkımdır. Temmuz ayı ile Ekim ayı arasında parlak pembe / koyu mor renkli çiçekler açar. Arı ve kelebekleri çeker.
Toprak bakımından seçici değildir, güneşli, drenajı iyi, nem tutan topraklarda sever. Hem yeraltı kökleriyle ( rizom ) hem de rüzgarda uçuşan pamuksu tohumlarıyla çok hızlı yayılır, istilacıdır. Bu nedenle bahçelerde yetiştirilecekse kontrol altında tutulması gerekir. İlkbaharda ekilen tohumlardan yetiştirilir.
 |
| Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum ) |
 |
| Hasanhüseyin çiçeği ve tohum kapsülleri ( Epilobium hirsatum ) |
 |
| Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum ) |
*Kerbela Olayı ( 10 Ekim 680 / 10 Muharrem ) Hz. Muhammed'in torunu Hz. Hüseyin ve beraberindeki 72 yakının, Emivi Halifesi Yezid'in ordusu tarafından Irak'ın Kerbela çölünde susuz bırakılarak şehit edilmesiyle sonuçlanan trajik katliamdır. Müslümanlar arasında dinmeyen ortak bir acı ve mateme dönmüştür.
Emevilerin bu acımasız katliamı; sunni, şii veya alevi fark etmeksizin tüm İslam dünyasında tarafından ortak bir şekilde lanetlenmiştir. Her yıl Muharrem ayında bu elim vaka dualarla, aşure ikramlarıyla, yas ve anma etkinlikleriyle yad edilir.
* Ehlibeyt / Ehl - Beyit: Hz. Muhammed'in ailesi ve soyunu ifade eder ( Hz. Muhammed, kızı Fatma, damadı ve amcası Ali ve torunları Hasan ve Hüseyin ).
Kaynaklar: Wikipedia. DergiPark
