İSABELLA ÜZÜMÜ SEFERİHİSAR'DA

Halk arasında daha çok muhacir üzümü olarak bilinen 
İsabella üzümü melez bir türdür.

İsabella ya da izabella üzümü, yurdumuzda Sinop ile Artvin arasında daha çok ağaçlara sarılı olarak yetişen, siyah renkli, çekirdekli, güzel  kokulu ve kalın kabuklu bir üzüm türüdür.  Kuzey Amerika kökenlidir, doğal bir melezdir. Güney Carolina'dan Bayan İsabella Gibbs tarafından keşfedildiği sanıldığı için, adına bütün dünyada İsabella üzümü denir. Yurdumuzda, halk arasında  muhacir üzümü ( Ondokuzuncu yüzyılda Batum muhacirleri tarafından Türkiye'ye  getirildiği için ), kokulu üzüm, laz üzümü, gürcü üzümü, pepeçura üzümü,  çilek üzümü, favli üzümü....gibi   adlarla bilinir.  

İsabella üzümü, 19. yüzyılda  Rusya, Kırım ve Kafkasya bölgesinde yaygın olarak yetiştiriliyordu. 1877 - 1878  Osmanlı - Rus Savaşı ( 93 Harbı )  sonunda buralarda yaşıyan halk ( özellikle Gürcüler ) Doğu Karadeniz Bölgesine göçe zorlanınca,  yanlarında bu üzüm çubuklarını da getirmiştir.    

Filoksera ve mantarı hastalıklara  karşı dayanıklı olduğu için, kimyasal ilaç kullanılmadan yetişebilmektedir. Karadenizin  nemli ve yağışlı iklimi çok sevmiştir. Çoğu zaman taneleri ayni zamanda kararmaz. 'Üzüm üzüme baka baka  kararır' sözü tam bu üzüz için söylenmiş olmalı. Tam olarak olgunlaştığında, buğulu siyah renkli olmaktadır.  Eylül ayından itibaren olgunlaşmaya  başlar, güzel kokulu, çekirdekli ve kalın kabukludur. Tadı çileği andırdığı için 'çilek üzümü' de denir. Rus şair Osip Mandelstam İsabella'yı 'Et gibi etli ve ağır bir gece salkımı gibi' olarak tanımlamıştır. Çoğu zaman kabuğu çıkarılarak yenir, ancak  kabuğu ile  ve çekirdeğini çiğneyerek yemekte yarar vardır. 

İsabella üzümü, daha çnce  Vitis labrusca ile Vitis vinifera türlerinin melezi olarak kabul ediliyordu. Ancak,  yakın zamanda yapılan araştırmalar  bunun doğru olmadığını, Avrupa'dan  Amerika'ya götürülen Vitis vinifera'nın doğal melezi olduğunu ortaya koymuştur ( vikipedi ).   Değişik bir aroması ve yetişme şekli vardır. Daha çok ağaçlara sardırılarak yetiştirilir. Bunun için çoğu zaman, Doğu Karadeniz Bölgesinde  çok  yaygın  olan kızıl ağaçlardan  ( yaykın ) yararlanılır.  Sofralık olarak tüketildiği gibi pekmez, nardek ve pepeçura / samaksa tatlısı  ( Giresun'a özgü bir tatlı olup pekmez / yaş üzüm suyu ve mısır unundan yapılır ) yapılarak da değerlendirilmektedir. Dünyada daha çok aromatik şarap yapımında kullanılır. 
Kurtuluş savaşından sonra; Doğu Karadeniz bölgesindeki  Rum ahalinin bölgeyi terk etmesiyle, şarap yerine daha çok sofralık ve  pekmez yapılarak değerlendirilmeye başlanmıştır.

Antioksidan oranı çok yüksektir. Yapılan araştırmalar; isabella üzümünün kanser ve kalp hastalıklarına karşı diğer siyah üzüm tür ve çeşitlerinden daha etkili olduğunu, yaşlanmayı  geciktirdiğini ortaya koymuştur. Bu nedenle, isabella üzümünün Karadeniz bölgesinde yetiştirilmesi ve  tüketilmesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi tarafından da desteklenmektedir.

İsabella üzümü soğuğa oldukca dayanıklıdır ( - 20 derece ), yazın kurak geçen yerlerde düzenli sulama gerekir. Derin, drenajı iyi, organik madde bakımından zengin, hhafif asitik topraklar sever. Kireçli toprakları sevmez. Çelikle üretilir. 

Üç yıl kadar önce, Karadeniz Bölgesi'nden getirerek Seferihisar'daki  bahçeme diktiğim isabella üzümü  bu yıl ilk defa meyve verdi. Taneleri biraz küçük ama daha tatlı oldu.   Bu vesile ile;  Karadeniz Bölgemiz dışında  fazla tanınmayan bu üzümü tanıtmak istedim.

( Not: Bu üzümü merak edip de yetiştirmek isteyenler,  bahçemden asma çubuğu alabilir.
Bahçeköy Sitesi / Seferihisar )

İsabella ya da izabella üzümü  ( Vitis sp. ).

Kokulu üzüm, çilek üzüm, İsabella  ( Vitis sp. )

'Üzüm üzüme baka baka kararır' diye, boşuna dememişler.

Tam olgunlaşmış hali

Kaynaklar: Wikipedia